En fazla 20 olan sayılarda çıkarma işlemi.
Konu Anlatımı
1. Sınıf Matematik – 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi Konu Anlatımı
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu dersimizde 1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusunu birlikte öğreneceğiz. Çıkarma işlemi, matematik dersinde en sık kullandığımız işlemlerden biridir. Elimizdeki bir miktardan bir kısmını çıkardığımızda geriye ne kaldığını bulmak için çıkarma işlemi yaparız. Hazırsanız başlayalım!
Çıkarma İşlemi Nedir?
Çıkarma işlemi, bir sayıdan başka bir sayıyı eksiltme işlemidir. Günlük hayatımızda pek çok yerde çıkarma işlemi kullanırız. Örneğin sepetinde 8 elma olan bir çocuk, arkadaşına 3 elma verdiğinde kaç elması kaldığını bulmak için çıkarma işlemi yapar. Bu durumda 8 - 3 = 5 işlemini gerçekleştirmiş oluruz.
Çıkarma işleminde kullandığımız sembol "-" (eksi) işaretidir. Eksi işareti, bir sayıdan diğer sayıyı çıkaracağımızı gösterir. Sonuç ise "=" (eşittir) işaretinden sonra yazılır.
Çıkarma işleminin genel gösterimi şöyledir:
Büyük Sayı - Küçük Sayı = Fark (Sonuç)
Burada ilk yazdığımız sayıya eksilen, çıkardığımız sayıya çıkan, sonuca ise fark denir. Bu terimleri öğrenmemiz ilerideki derslerimiz için çok önemlidir.
Çıkarma İşleminin Temel Kuralları
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusunda bazı temel kuralları bilmemiz gerekir. Bu kurallar işlemlerimizi doğru yapmamıza yardımcı olur.
Kural 1: Çıkarma işleminde her zaman büyük sayıdan küçük sayıyı çıkarırız. Örneğin 7 - 3 yazarız, 3 - 7 yazmayız (1. sınıf seviyesinde negatif sayılar henüz öğretilmez).
Kural 2: Bir sayıdan 0 (sıfır) çıkardığımızda sonuç yine aynı sayıdır. Örneğin 12 - 0 = 12 dir. Çünkü hiçbir şey çıkarmadığımızda miktar aynı kalır.
Kural 3: Bir sayıdan kendisini çıkardığımızda sonuç 0 olur. Örneğin 15 - 15 = 0 dır. Çünkü elimizdeki her şeyi verdiğimizde hiçbir şey kalmaz.
Kural 4: Çıkarma işleminde sonuç (fark) her zaman eksilen sayıdan küçük veya ona eşit olur. Yani 18 - 5 = 13 işleminde 13 sayısı 18 sayısından küçüktür.
Parmaklarla Çıkarma İşlemi Yapmak
20'ye kadar olan sayılarda çıkarma işlemini öğrenirken parmaklarımızdan faydalanabiliriz. Özellikle 10'a kadar olan çıkarma işlemlerinde bu yöntem çok işe yarar.
Örnek: 7 - 4 = ? işlemini parmaklarımızla yapalım.
Adım 1: Önce 7 parmağımızı kaldıralım (bir elimizin 5 parmağı ve diğer elimizin 2 parmağı).
Adım 2: Şimdi 4 parmağımızı kapatalım (indirelim).
Adım 3: Açık kalan parmaklarımızı sayalım: 3 parmak açık kaldı.
Sonuç: 7 - 4 = 3
Bu yöntem özellikle çıkarma işlemine yeni başlayan öğrenciler için oldukça faydalıdır. Ancak 10'dan büyük sayılarda parmak kullanmak zor olabilir. O zaman başka yöntemler kullanmamız gerekir.
Sayı Doğrusu ile Çıkarma İşlemi
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusunda en etkili yöntemlerden biri sayı doğrusu kullanmaktır. Sayı doğrusu, sayıları sırayla gösteren bir çizgidir.
Örnek: 14 - 6 = ? işlemini sayı doğrusu ile yapalım.
Adım 1: Sayı doğrusu üzerinde 14 sayısını bulalım ve parmağımızı oraya koyalım.
Adım 2: Çıkardığımız sayı 6 olduğu için 6 adım sola gidelim (geri sayalım).
Adım 3: 14'ten başlayarak sola doğru sayalım: 13, 12, 11, 10, 9, 8. Altı adım sonra 8 sayısına ulaştık.
Sonuç: 14 - 6 = 8
Sayı doğrusu yönteminde çıkarma işlemi yaparken her zaman sola doğru gideriz. Toplama işleminde ise sağa doğru giderdik. Bu farkı aklımızda tutmalıyız.
Nesnelerle (Somut Materyallerle) Çıkarma İşlemi
Çıkarma işlemini daha iyi anlamak için gerçek nesneler veya çizimler kullanabiliriz. Kalemler, silgiler, boncuklar veya legolar bu iş için harika araçlardır.
Örnek 1: Masanın üzerinde 9 boncuk var. 4 tanesini kutuya koyarsak masada kaç boncuk kalır?
İşlem: 9 - 4 = 5
Masada 5 boncuk kalır.
Örnek 2: Ağaçta 16 kuş var. 7 tanesi uçup giderse ağaçta kaç kuş kalır?
İşlem: 16 - 7 = 9
Ağaçta 9 kuş kalır.
Örnek 3: Ali'nin 20 boyası var. Arkadaşlarına 11 tanesini verirse kaç boyası kalır?
İşlem: 20 - 11 = 9
Ali'nin 9 boyası kalır.
Bu örneklerde gördüğümüz gibi, çıkarma işlemi elimizdeki bir miktarın azalmasını ifade eder. Nesnelerle pratik yapmak konuyu çok daha kolay anlamamızı sağlar.
10'a Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi
Öncelikle 10'a kadar olan sayılarda çıkarma işlemini iyice öğrenelim. Bu temel, daha büyük sayılarda çıkarma yapmamız için çok önemlidir.
Temel Çıkarma İşlemleri:
3 - 1 = 2 → Üç elmadan bir elmayı yersek iki elma kalır.
5 - 2 = 3 → Beş kalemden iki kalemi verirsek üç kalem kalır.
6 - 4 = 2 → Altı balıktan dört balık yüzüp giderse iki balık kalır.
8 - 3 = 5 → Sekiz çiçekten üç çiçeği koparırsak beş çiçek kalır.
9 - 5 = 4 → Dokuz kuştan beş kuş uçarsa dört kuş kalır.
10 - 7 = 3 → On toptan yedi tanesini kaybedersek üç top kalır.
7 - 7 = 0 → Yedi şekerden yedi tanesini yersek hiç şeker kalmaz.
4 - 0 = 4 → Dört kitaptan hiçbirini vermezsek dört kitap kalır.
Bu örnekleri günlük hayat durumlarıyla eşleştirmek öğrenmeyi çok kolaylaştırır. Her gün etrafımızda çıkarma işlemi yapabileceğimiz pek çok durum vardır.
10 ile 20 Arasındaki Sayılarda Çıkarma İşlemi
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusunun en önemli bölümü burasıdır. 10'dan büyük sayılarla çıkarma yaparken biraz daha dikkatli olmamız gerekir.
Onluk Bozmadan Yapılan Çıkarma İşlemleri:
Bu tür işlemlerde birler basamağındaki sayı, çıkan sayıdan büyük veya eşittir. Bu yüzden doğrudan çıkarma yapabiliriz.
13 - 2 = 11 → Birler basamağında 3 - 2 = 1, onlar basamağı aynı kalır: 11
15 - 3 = 12 → Birler basamağında 5 - 3 = 2, onlar basamağı aynı kalır: 12
17 - 5 = 12 → Birler basamağında 7 - 5 = 2, onlar basamağı aynı kalır: 12
19 - 6 = 13 → Birler basamağında 9 - 6 = 3, onlar basamağı aynı kalır: 13
18 - 4 = 14 → Birler basamağında 8 - 4 = 4, onlar basamağı aynı kalır: 14
Onluk Bozarak Yapılan Çıkarma İşlemleri:
Bazen birler basamağındaki sayı, çıkarmak istediğimiz sayıdan küçüktür. Bu durumda onluğu bozarız.
12 - 5 = 7 → 12'yi 10 + 2 olarak düşünelim. 2'den 5 çıkmaz, onluğu bozarız. 12 den geriye doğru 5 sayarız: 11, 10, 9, 8, 7. Sonuç 7.
14 - 8 = 6 → 14'ten geriye doğru 8 sayarız: 13, 12, 11, 10, 9, 8, 7, 6. Sonuç 6.
16 - 9 = 7 → 16'dan geriye doğru 9 sayarız: 15, 14, 13, 12, 11, 10, 9, 8, 7. Sonuç 7.
11 - 4 = 7 → 11'den geriye doğru 4 sayarız: 10, 9, 8, 7. Sonuç 7.
20 - 13 = 7 → 20'den geriye doğru 13 sayarız ve 7'ye ulaşırız.
Onluğu Bozma Stratejisi
20'ye kadar olan sayılarda çıkarma işleminde onluğu bozma stratejisini iyi kavramak çok önemlidir. Bu stratejiyi bir örnekle adım adım açıklayalım.
Örnek: 15 - 8 = ? işlemini adım adım çözelim.
1. Yol – Parçalama Yöntemi:
Adım 1: Önce 15 sayısını 10 ve 5 olarak ayıralım (15 = 10 + 5).
Adım 2: 8 sayısını da 5 ve 3 olarak ayıralım (8 = 5 + 3).
Adım 3: Önce birler basamaklarını çıkaralım: 5 - 5 = 0.
Adım 4: Kalan 3'ü de 10'dan çıkaralım: 10 - 3 = 7.
Sonuç: 15 - 8 = 7
2. Yol – Geriye Doğru Sayma:
15'ten başlayarak 8 adım geri sayarız: 14, 13, 12, 11, 10, 9, 8, 7.
Sonuç: 15 - 8 = 7
3. Yol – 10'a Tamamlama:
Adım 1: 15'ten 10'a gitmek için 5 çıkarırız (15 - 5 = 10).
Adım 2: 8'den 5'i çıkardık, kalan 3'ü de 10'dan çıkarırız (10 - 3 = 7).
Sonuç: 15 - 8 = 7
Her üç yol da aynı sonucu verir. Hangi yolu kullanmak istediğinizi siz seçebilirsiniz. Zamanla bu işlemleri kafanızdan yapmaya başlayacaksınız.
Çıkarma İşlemi ve Toplama İşlemi Arasındaki İlişki
Çıkarma işlemi ve toplama işlemi birbirinin tersidir. Bu ilişkiyi anlamak, çıkarma işlemlerini kontrol etmemize yardımcı olur.
Örnek: 13 - 5 = 8 ise, 8 + 5 = 13 olmalıdır. Bu doğru! Demek ki çıkarma işlemimiz doğrudur.
Bu ilişkiyi kullanarak sonuçlarımızı her zaman kontrol edebiliriz. Bir çıkarma işlemi yaptığımızda, sonucu çıkan sayıyla toplarsak eksilen sayıyı bulmalıyız.
Daha fazla örnek:
18 - 9 = 9 → Kontrol: 9 + 9 = 18 ✓ Doğru!
14 - 6 = 8 → Kontrol: 8 + 6 = 14 ✓ Doğru!
20 - 12 = 8 → Kontrol: 8 + 12 = 20 ✓ Doğru!
11 - 7 = 4 → Kontrol: 4 + 7 = 11 ✓ Doğru!
Bu kontrol yöntemi çok işe yarar. Sınavlarda ve ödevlerde cevaplarınızı bu şekilde kontrol edebilirsiniz.
Günlük Hayatta Çıkarma İşlemi
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusu günlük hayatımızda çok sık karşımıza çıkar. İşte bazı günlük hayat örnekleri:
Markette: Anneniz size 15 lira verdi. 7 liraya bir defter aldınız. Kaç liranız kaldı? 15 - 7 = 8 lira kaldı.
Okulda: Sınıfta 18 öğrenci var. 6 öğrenci bahçeye çıktı. Sınıfta kaç öğrenci kaldı? 18 - 6 = 12 öğrenci kaldı.
Evde: Buzdolabında 14 yumurta var. Kahvaltıda 5 yumurta kullanıldı. Kaç yumurta kaldı? 14 - 5 = 9 yumurta kaldı.
Bahçede: 20 çiçek ektiniz. 8 tanesi soldu. Kaç çiçek kaldı? 20 - 8 = 12 çiçek kaldı.
Oyun alanında: 11 çocuk oyun oynuyordu. 3 çocuk eve gitti. Kaç çocuk kaldı? 11 - 3 = 8 çocuk kaldı.
Doğum günü partisinde: 17 balon vardı. 9 tanesi patladı. Kaç balon kaldı? 17 - 9 = 8 balon kaldı.
Gördüğünüz gibi çıkarma işlemi her yerde karşımıza çıkıyor. Bu yüzden bu konuyu iyi öğrenmek hayatımızı kolaylaştırır.
Sık Yapılan Hatalar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çıkarma işleminde bazı hatalar sıkça yapılır. Bu hataları bilmek, onlardan kaçınmamıza yardımcı olur.
Hata 1: Toplama ile karıştırmak. Bazı öğrenciler eksi işaretini artı işareti ile karıştırır. İşlem yapmadan önce işareti dikkatli kontrol edin. "-" işareti çıkarma, "+" işareti toplama demektir.
Hata 2: Geriye doğru sayarken başlangıç sayısını da saymak. Örneğin 10 - 3 yaparken 10'u da sayarsanız yanlış sonuç bulursunuz. 10'dan başlayıp 9, 8, 7 diye saymalısınız (10'u saymadan 3 adım geri gidin).
Hata 3: Küçük sayıdan büyük sayıyı çıkarmaya çalışmak. 1. sınıf seviyesinde her zaman büyük sayıdan küçük sayıyı çıkarırız. Soruyu okurken hangi sayının daha büyük olduğuna dikkat edin.
Hata 4: Onluk bozma gereken yerlerde onluğu bozmamak. Örneğin 13 - 7 işleminde birler basamağında 3'ten 7 çıkmaz. Burada dikkatli olmak gerekir.
Hata 5: Sonucu kontrol etmemek. İşlemi yaptıktan sonra mutlaka toplama ile kontrol edin. Fark + Çıkan = Eksilen olmalıdır.
Çıkarma İşlemi Tablosu (0-20 Arası)
Aşağıdaki temel çıkarma işlemlerini ezberlemeniz, matematik dersinde çok işinize yarayacaktır:
10 - 1 = 9 10 - 2 = 8 10 - 3 = 7 10 - 4 = 6 10 - 5 = 5
10 - 6 = 4 10 - 7 = 3 10 - 8 = 2 10 - 9 = 1 10 - 10 = 0
15 - 5 = 10 15 - 6 = 9 15 - 7 = 8 15 - 8 = 7 15 - 9 = 6
20 - 5 = 15 20 - 10 = 10 20 - 15 = 5 20 - 20 = 0 20 - 1 = 19
18 - 9 = 9 17 - 8 = 9 16 - 7 = 9 14 - 5 = 9 13 - 4 = 9
Bu işlemleri her gün birkaç kez tekrar ederseniz kısa sürede ezberlemiş olursunuz.
Eğlenceli Çıkarma Oyunları
Çıkarma işlemini eğlenceli hale getirmek için bazı oyunlar oynayabilirsiniz:
Zar Oyunu: İki zar atın. Büyük sayıdan küçük sayıyı çıkarın. Doğru cevap veren puan kazanır.
Kart Oyunu: 1'den 20'ye kadar numaralı kartlar hazırlayın. İki kart çekin ve çıkarma işlemi yapın.
Market Oyunu: Evde market oyunu oynayın. 20 lira bütçeniz var, alışveriş yapın ve kalan parayı hesaplayın.
Sayı Doğrusu Yarışı: Yere tebeşirle sayı doğrusu çizin. Bir sayı söyleyin, çocuk o sayıdan çıkarma yaparak doğru yere zıplasın.
Hikâye Problemi Oyunu: Sırayla çıkarma ile ilgili hikâye problemi oluşturun ve birbirinize sorun.
Bu oyunlar sayesinde hem eğlenir hem de çıkarma işlemini pekiştirmiş olursunuz.
Adım Adım Çözümlü Örnekler
Şimdi farklı zorluk seviyelerinde çıkarma işlemi örneklerini birlikte çözelim.
Kolay Seviye:
Örnek 1: 6 - 2 = ?
Çözüm: 6'dan geriye 2 sayarız: 5, 4. Cevap: 4
Örnek 2: 9 - 3 = ?
Çözüm: 9'dan geriye 3 sayarız: 8, 7, 6. Cevap: 6
Örnek 3: 10 - 4 = ?
Çözüm: 10'dan geriye 4 sayarız: 9, 8, 7, 6. Cevap: 6
Orta Seviye:
Örnek 4: 13 - 6 = ?
Çözüm: 13'ü 10 ve 3 olarak ayıralım. 3'ten 6 çıkmaz. O hâlde 13'ten geriye 6 sayalım: 12, 11, 10, 9, 8, 7. Cevap: 7
Örnek 5: 16 - 8 = ?
Çözüm: 16'dan önce 6 çıkararak 10'a gelelim (16 - 6 = 10). Kalan 2'yi de çıkaralım (10 - 2 = 8). Cevap: 8
Örnek 6: 18 - 9 = ?
Çözüm: 18'den önce 8 çıkararak 10'a gelelim (18 - 8 = 10). Kalan 1'i de çıkaralım (10 - 1 = 9). Cevap: 9
Zor Seviye:
Örnek 7: 20 - 14 = ?
Çözüm: 20'den 10 çıkaralım: 10. Sonra 4 daha çıkaralım: 10 - 4 = 6. Cevap: 6
Örnek 8: 17 - 9 = ?
Çözüm: 17'den 7 çıkararak 10'a gelelim (17 - 7 = 10). Kalan 2'yi de çıkaralım (10 - 2 = 8). Cevap: 8
Örnek 9: 15 - 7 = ?
Çözüm: 15'ten 5 çıkararak 10'a gelelim (15 - 5 = 10). Kalan 2'yi de çıkaralım (10 - 2 = 8). Cevap: 8
Problem Çözme Adımları
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi problemlerini çözerken şu adımları takip edebilirsiniz:
Adım 1 – Problemi oku: Problemi dikkatlice oku. Ne sorulduğunu anla.
Adım 2 – Verilenleri bul: Problemde hangi sayılar var? Bu sayıları not et.
Adım 3 – İşlemi belirle: "Kalan", "eksilen", "azalan", "fark", "geriye kalan" gibi ifadeler çıkarma işlemine işaret eder.
Adım 4 – İşlemi yap: Büyük sayıdan küçük sayıyı çıkar.
Adım 5 – Sonucu kontrol et: Toplama ile kontrol et. Sonuç mantıklı mı?
Adım 6 – Cevabı yaz: Cevabı tam cümle ile yaz.
Problem Örneği: Bahçede 19 kelebek uçuyordu. 8 tanesi uçup gitti. Bahçede kaç kelebek kaldı?
Adım 1: Bahçedeki kelebek sayısı soruluyor.
Adım 2: Toplam 19 kelebek var, 8 tanesi gitmiş.
Adım 3: "Kaldı" ifadesi çıkarma işlemi demek.
Adım 4: 19 - 8 = 11
Adım 5: Kontrol: 11 + 8 = 19 ✓
Adım 6: Bahçede 11 kelebek kaldı.
Eksik Sayıyı Bulma
Bazen çıkarma işleminde sonuç yerine eksilen veya çıkan sayıyı bulmamız istenir. Bu tür sorular biraz daha düşünmeyi gerektirir.
Örnek 1: ? - 5 = 8 → Eksilen sayıyı bulmak için toplama yaparız: 8 + 5 = 13. Cevap: 13
Örnek 2: 16 - ? = 9 → Çıkan sayıyı bulmak için: 16 - 9 = 7. Cevap: 7
Örnek 3: ? - 8 = 12 → 12 + 8 = 20. Cevap: 20
Örnek 4: 14 - ? = 6 → 14 - 6 = 8. Cevap: 8
Bu tür soruları çözmek için çıkarma ve toplama arasındaki ilişkiyi iyi bilmek gerekir. Unutmayın: Fark + Çıkan = Eksilen.
Konu Özeti
1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusunda öğrendiklerimizi özetleyelim:
Çıkarma işlemi, bir miktardan bir kısmını eksiltmektir. Çıkarma işleminde eksi (-) işareti kullanılır. İşlemdeki sayılara eksilen, çıkan ve fark denir. Çıkarma işlemini parmaklarla, sayı doğrusuyla, nesnelerle ve zihinden yapabiliriz. 10'a kadar olan sayılarda çıkarma işlemi daha kolaydır. 10 ile 20 arasındaki sayılarda bazen onluğu bozmamız gerekir. Çıkarma işleminin sonucunu toplama ile kontrol edebiliriz. Günlük hayatta pek çok yerde çıkarma işlemi kullanırız. Bol pratik yapmak bu konuyu iyi öğrenmenin en iyi yoludur.
Sevgili öğrenciler, bu konuyu iyi öğrendiğinizde matematik dersinde çok başarılı olacaksınız. Her gün birkaç çıkarma işlemi pratiği yapmanızı öneriyoruz. Unutmayın, pratik mükemmelleştirir!
Örnek Sorular
1. Sınıf Matematik – 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi Çözümlü Sorular
Aşağıda 1. Sınıf Matematik 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi konusuna ait 10 adet çözümlü soru bulunmaktadır. Soruları önce kendiniz çözmeyi deneyin, ardından çözüme bakın.
Soru 1 (Çoktan Seçmeli)
14 - 6 = ?
A) 6 B) 7 C) 8 D) 9
Çözüm:
14'ten 6 çıkaracağız. 14'ten önce 4 çıkararak 10'a gelelim: 14 - 4 = 10. Kalan 2'yi de 10'dan çıkaralım: 10 - 2 = 8.
Kontrol: 8 + 6 = 14 ✓
Doğru Cevap: C) 8
Soru 2 (Çoktan Seçmeli)
Ağaçta 17 kuş vardı. 9 tanesi uçtu. Ağaçta kaç kuş kaldı?
A) 7 B) 8 C) 9 D) 10
Çözüm:
İşlem: 17 - 9 = ?
17'den 7 çıkararak 10'a gelelim: 17 - 7 = 10. Kalan 2'yi de çıkaralım: 10 - 2 = 8.
Kontrol: 8 + 9 = 17 ✓
Doğru Cevap: B) 8
Soru 3 (Çoktan Seçmeli)
20 - 11 = ?
A) 8 B) 9 C) 10 D) 11
Çözüm:
20'den 11 çıkaracağız. 20'den önce 10 çıkaralım: 20 - 10 = 10. Sonra 1 daha çıkaralım: 10 - 1 = 9.
Kontrol: 9 + 11 = 20 ✓
Doğru Cevap: B) 9
Soru 4 (Çoktan Seçmeli)
Kutudan 12 bilye var. 5 tanesini arkadaşına veren Ali'nin kaç bilyesi kalır?
A) 5 B) 6 C) 7 D) 8
Çözüm:
İşlem: 12 - 5 = ?
12'den 2 çıkararak 10'a gelelim: 12 - 2 = 10. Kalan 3'ü de çıkaralım: 10 - 3 = 7.
Kontrol: 7 + 5 = 12 ✓
Doğru Cevap: C) 7
Soru 5 (Çoktan Seçmeli)
? - 7 = 8 işleminde "?" yerine hangi sayı gelmelidir?
A) 13 B) 14 C) 15 D) 16
Çözüm:
Eksilen sayıyı bulmak için fark ile çıkanı toplarız: 8 + 7 = 15.
Kontrol: 15 - 7 = 8 ✓
Doğru Cevap: C) 15
Soru 6 (Açık Uçlu)
Bahçede 19 çiçek vardı. 8 tanesi soldu. Bahçede kaç çiçek kaldığını bulunuz ve işlemi yazınız.
Çözüm:
Verilen: Toplam 19 çiçek, 8 tanesi solmuş.
İstenen: Kalan çiçek sayısı.
İşlem: 19 - 8 = ?
19'dan 9 çıkararak 10'a gelelim: 19 - 9 = 10. Ama biz 8 çıkaracağız, o hâlde 10 + 1 = 11.
Alternatif yol: 19'dan geriye 8 sayalım: 18, 17, 16, 15, 14, 13, 12, 11.
19 - 8 = 11
Kontrol: 11 + 8 = 19 ✓
Cevap: Bahçede 11 çiçek kalmıştır.
Soru 7 (Açık Uçlu)
Sınıfta 16 öğrenci vardı. Teneffüste 7 öğrenci dışarı çıktı. Sınıfta kaç öğrenci kaldığını adım adım gösteriniz.
Çözüm:
Verilen: 16 öğrenci, 7 tanesi dışarı çıkmış.
İstenen: Sınıfta kalan öğrenci sayısı.
İşlem: 16 - 7 = ?
Adım 1: 16'dan 6 çıkararak 10'a gelelim → 16 - 6 = 10
Adım 2: 7'den 6'yı çıkardık, kalan 1'i de 10'dan çıkaralım → 10 - 1 = 9
16 - 7 = 9
Kontrol: 9 + 7 = 16 ✓
Cevap: Sınıfta 9 öğrenci kalmıştır.
Soru 8 (Açık Uçlu)
Aşağıdaki işlemleri yapınız ve sonuçları karşılaştırınız:
a) 15 - 6 = ?
b) 18 - 9 = ?
Çözüm:
a) 15 - 6: 15'ten 5 çıkararak 10'a gelelim (15 - 5 = 10). Kalan 1'i de çıkaralım (10 - 1 = 9). Sonuç: 9
b) 18 - 9: 18'den 8 çıkararak 10'a gelelim (18 - 8 = 10). Kalan 1'i de çıkaralım (10 - 1 = 9). Sonuç: 9
Karşılaştırma: Her iki işlemin sonucu da 9'dur. 15 - 6 = 18 - 9 = 9. Farklı sayılardan farklı sayılar çıkarılsa bile aynı sonuç elde edilebilir.
Soru 9 (Açık Uçlu)
Bir çiftçinin 20 koyunu vardı. Sabah 6 koyunu sattı, öğleden sonra 5 koyun daha sattı. Çiftçinin kaç koyunu kaldı? İşlemi iki adımda gösteriniz.
Çözüm:
Verilen: 20 koyun, sabah 6 satılmış, öğleden sonra 5 satılmış.
İstenen: Kalan koyun sayısı.
Adım 1: 20 - 6 = 14 (sabah satışından sonra kalan)
Adım 2: 14 - 5 = 9 (öğleden sonra satışından sonra kalan)
Kontrol: 9 + 5 + 6 = 20 ✓
Cevap: Çiftçinin 9 koyunu kalmıştır.
Soru 10 (Açık Uçlu)
Aşağıdaki işlemlerde "?" yerine gelecek sayıları bulunuz:
a) 13 - ? = 5
b) ? - 4 = 12
c) 20 - ? = 13
Çözüm:
a) 13 - ? = 5 → Çıkan sayıyı bulmak için: 13 - 5 = 8. Cevap: ? = 8. Kontrol: 13 - 8 = 5 ✓
b) ? - 4 = 12 → Eksilen sayıyı bulmak için: 12 + 4 = 16. Cevap: ? = 16. Kontrol: 16 - 4 = 12 ✓
c) 20 - ? = 13 → Çıkan sayıyı bulmak için: 20 - 13 = 7. Cevap: ? = 7. Kontrol: 20 - 7 = 13 ✓
Çalışma Kağıdı
1. Sınıf Matematik – 20'ye Kadar Olan Sayılarda Çıkarma İşlemi Çalışma Kağıdı
Ad Soyad: _________________________ Tarih: ___/___/______ Sınıf/No: _________
Etkinlik 1: Temel Çıkarma İşlemleri
Aşağıdaki çıkarma işlemlerini yapınız.
1) 7 - 3 = _____ 2) 10 - 5 = _____ 3) 8 - 2 = _____
4) 6 - 6 = _____ 5) 9 - 4 = _____ 6) 5 - 0 = _____
7) 10 - 7 = _____ 8) 8 - 5 = _____ 9) 7 - 1 = _____
10) 10 - 3 = _____ 11) 9 - 9 = _____ 12) 6 - 4 = _____
Etkinlik 2: 10-20 Arası Çıkarma İşlemleri
Aşağıdaki çıkarma işlemlerini yapınız.
1) 13 - 5 = _____ 2) 16 - 7 = _____ 3) 18 - 9 = _____
4) 14 - 8 = _____ 5) 20 - 6 = _____ 6) 11 - 3 = _____
7) 15 - 7 = _____ 8) 19 - 4 = _____ 9) 17 - 8 = _____
10) 12 - 6 = _____ 11) 20 - 13 = _____ 12) 16 - 9 = _____
Etkinlik 3: Eksik Sayıyı Bul
Aşağıdaki işlemlerde "?" yerine gelecek sayıyı bulunuz.
1) 14 - ? = 6 ? = _____
2) ? - 5 = 9 ? = _____
3) 18 - ? = 11 ? = _____
4) ? - 8 = 7 ? = _____
5) 20 - ? = 4 ? = _____
6) ? - 3 = 13 ? = _____
7) 17 - ? = 9 ? = _____
8) ? - 6 = 10 ? = _____
Etkinlik 4: Problem Çözelim
Aşağıdaki problemleri okuyunuz. İşlemi yazınız ve cevabı bulunuz.
Problem 1: Zeynep'in 15 renk kalemi vardı. 6 tanesini kardeşine verdi. Zeynep'in kaç renk kalemi kaldı?
İşlem: _____ - _____ = _____
Cevap: ________________________________________
Problem 2: Bir tabakta 18 çilek vardı. Ahmet 7 tanesini yedi. Tabakta kaç çilek kaldı?
İşlem: _____ - _____ = _____
Cevap: ________________________________________
Problem 3: Otobüste 20 yolcu vardı. Durakta 9 yolcu indi. Otobüste kaç yolcu kaldı?
İşlem: _____ - _____ = _____
Cevap: ________________________________________
Problem 4: Arda'nın 12 balonu vardı. 5 tanesi patladı. Arda'nın kaç balonu kaldı?
İşlem: _____ - _____ = _____
Cevap: ________________________________________
Etkinlik 5: Sayı Doğrusu ile Çıkarma
Aşağıdaki sayı doğrusunu kullanarak çıkarma işlemlerini yapınız. Başlangıç sayısından geriye doğru ok çizerek sonucu bulunuz.
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
1) 12 - 4 = _____ (12'den 4 adım geriye gidiniz)
2) 17 - 6 = _____ (17'den 6 adım geriye gidiniz)
3) 15 - 8 = _____ (15'ten 8 adım geriye gidiniz)
4) 20 - 11 = _____ (20'den 11 adım geriye gidiniz)
Etkinlik 6: Eşleştirme
Sol sütundaki çıkarma işlemlerini, sağ sütundaki doğru sonuçlarla eşleştiriniz.
a) 14 - 5 ( ) 7
b) 20 - 12 ( ) 9
c) 16 - 9 ( ) 8
d) 11 - 5 ( ) 5
e) 13 - 8 ( ) 6
Etkinlik 7: Doğru mu Yanlış mı?
Aşağıdaki işlemlerin sonuçlarını kontrol ediniz. Doğruysa (D), yanlışsa (Y) yazınız. Yanlışsa doğru cevabı yanına yazınız.
1) 15 - 7 = 9 ( ) Doğru cevap: _____
2) 18 - 6 = 12 ( ) Doğru cevap: _____
3) 20 - 9 = 10 ( ) Doğru cevap: _____
4) 13 - 4 = 9 ( ) Doğru cevap: _____
5) 17 - 8 = 8 ( ) Doğru cevap: _____
6) 11 - 6 = 5 ( ) Doğru cevap: _____
Etkinlik 8: Boya ve Çıkar
Her satırda verilen sayı kadar yıldız çizilmiştir. Çıkarılacak sayı kadar yıldızı çarpı (X) ile kapatınız ve kalan sayıyı yazınız.
1) 10 - 3 = _____ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★
2) 8 - 5 = _____ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★
3) 12 - 4 = _____ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★
4) 15 - 6 = _____ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★
5) 9 - 7 = _____ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★ ★
Etkinlik 9: Kendi Problemini Yaz
Aşağıdaki çıkarma işlemlerine uygun birer problem yazınız.
a) 16 - 5 = 11
Problem: ________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
b) 19 - 10 = 9
Problem: ________________________________________________________________________
________________________________________________________________________
Etkinlik 10: Büyüklük Karşılaştırma
Aşağıdaki çıkarma işlemlerini yapınız ve sonuçları arasına >, < veya = işareti koyunuz.
1) 14 - 5 _____ 12 - 4
2) 18 - 9 _____ 17 - 8
3) 20 - 7 _____ 15 - 3
4) 11 - 6 _____ 16 - 9
5) 19 - 8 _____ 13 - 3
Etkinlik Cevap Anahtarı
Etkinlik 1: 1) 4 2) 5 3) 6 4) 0 5) 5 6) 5 7) 3 8) 3 9) 6 10) 7 11) 0 12) 2
Etkinlik 2: 1) 8 2) 9 3) 9 4) 6 5) 14 6) 8 7) 8 8) 15 9) 9 10) 6 11) 7 12) 7
Etkinlik 3: 1) 8 2) 14 3) 7 4) 15 5) 16 6) 16 7) 8 8) 16
Etkinlik 4: P1) 15-6=9 P2) 18-7=11 P3) 20-9=11 P4) 12-5=7
Etkinlik 5: 1) 8 2) 11 3) 7 4) 9
Etkinlik 6: a→9 b→8 c→7 d→6 e→5
Etkinlik 7: 1) Y→8 2) D 3) Y→11 4) D 5) Y→9 6) D
Etkinlik 8: 1) 7 2) 3 3) 8 4) 9 5) 2
Etkinlik 10: 1) 9 > 8 2) 9 = 9 3) 13 > 12 4) 5 < 7 5) 11 > 10
Sıkça Sorulan Sorular
1. Sınıf Matematik müfredatı 2025-2026 yılında kaç ünite?
2025-2026 müfredatına göre 1. sınıf matematik dersi birden fazla üniteden oluşmaktadır. Sayfadaki ünite listesinden güncel bilgiye ulaşabilirsiniz.
1. sınıf 20'ye kadar olan sayılarda Çıkarma İşlemi konuları hangi dönemlerde işleniyor?
1. sınıf matematik dersi konuları 1. dönem ve 2. dönem olarak iki yarıyılda işlenmektedir. Her ünitenin tahmini süre bilgisi Millî Eğitim Bakanlığı'nın haftalık ders planlarında yer almaktadır.
1. sınıf matematik müfredatı ne zaman güncellendi?
Gösterilen içerik 2025-2026 eğitim-öğretim yılı için güncellenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi sitesinde yayımlanan müfredat dokümanları esas alınmıştır.