11-20 Arası Sayılar

1. Sınıf Matematik 11-20 Arası Sayılar Konu Anlatımı

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu dersimizde 1. Sınıf Matematik 11-20 arası sayılar konusunu birlikte öğreneceğiz. Daha önce 1'den 10'a kadar olan sayıları öğrenmiştik. Şimdi ise sayı dünyamızı biraz daha büyüteceğiz ve 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 ve 20 sayılarını tanıyacağız. Hazırsanız başlayalım!

Onluk ve Birlik Kavramı Nedir?

11-20 arası sayıları anlamak için öncelikle onluk ve birlik kavramını bilmemiz gerekir. Elimizde 10 tane nesne olduğunda buna 1 onluk diyoruz. Yani 10 tane elmayı bir araya koyduğumuzda 1 onluk elde ederiz. Onluk kavramı, sayıları daha kolay saymamızı ve anlamamızı sağlar.

Örneğin 10 tane parmağımızı düşünelim. İki elimizin parmaklarını birlikte açtığımızda tam olarak 10 parmağımız olur. Bu 10 parmak 1 onluk eder. Şimdi bu onluğun üzerine birer birer ekleme yaparak 11'den 20'ye kadar olan sayıları keşfedelim.

11 Sayısını Tanıyalım

11 sayısı, 1 onluk ve 1 birlikten oluşur. Yani 10 tane nesnemiz var ve üzerine 1 tane daha ekliyoruz. Bunu şöyle düşünebiliriz: Bir kutuda 10 tane kalem var. Kutuya 1 kalem daha koyarsak toplamda 11 kalem olur.

11 sayısını yazarken yan yana iki tane 1 rakamı yazarız: 11. Soldaki 1, onluk basamağını gösterir ve "1 onluk yani 10" anlamına gelir. Sağdaki 1 ise birlik basamağını gösterir ve "1 birlik yani 1" anlamına gelir. 10 + 1 = 11 eder.

12 Sayısını Tanıyalım

12 sayısı, 1 onluk ve 2 birlikten oluşur. 10 tane nesne üzerine 2 tane daha eklediğimizde 12 elde ederiz. Mesela masanın üzerinde 10 portakal var. 2 portakal daha koyarsak 12 portakal olur.

12 sayısında soldaki rakam 1'dir ve 1 onluğu (10) gösterir. Sağdaki rakam ise 2'dir ve 2 birliği gösterir. 10 + 2 = 12 olur. Günlük hayatta saatlere baktığımızda öğlen saati olan 12'yi sıklıkla görürüz. Bir yılda 12 ay olduğunu da hatırlayalım.

13 Sayısını Tanıyalım

13 sayısı, 1 onluk ve 3 birlikten oluşur. 10 tane nesnenin yanına 3 tane daha koyduğumuzda toplamda 13 olur. Bir bahçede 10 çiçek açmış olsun. 3 çiçek daha açarsa toplam 13 çiçek olur.

13 sayısını oluşturan basamaklara baktığımızda onluk basamağında 1 (yani 10), birlik basamağında 3 olduğunu görürüz. 10 + 3 = 13 yapar.

14 Sayısını Tanıyalım

14 sayısı, 1 onluk ve 4 birlikten oluşur. 10 tane şekerin üzerine 4 tane daha eklersek toplamda 14 şeker elde ederiz. 14 sayısında onluk basamağı 1, birlik basamağı 4'tür. 10 + 4 = 14 eder.

14 sayısını günlük hayatta birçok yerde karşılayabiliriz. Mesela bir arkadaş grubunda 14 kişi olabilir ya da bir kitapta 14 sayfa okumuş olabiliriz.

15 Sayısını Tanıyalım

15 sayısı, 1 onluk ve 5 birlikten oluşur. 10 tane boncuğun yanına 5 tane daha koyarsak 15 boncuk olur. 15, aynı zamanda 10 ile 20'nin tam ortasındaki sayıdır. Bu onu özel bir sayı yapar.

15 sayısını parmaklarımızla gösterebilir miyiz? Evet! İki elimizin 10 parmağına ek olarak bir arkadaşımızın 5 parmağını da eklersek 15 parmak sayarız. 10 + 5 = 15 eder.

16 Sayısını Tanıyalım

16 sayısı, 1 onluk ve 6 birlikten oluşur. 10 tane fındığın yanına 6 tane daha eklersek toplamda 16 fındık olur. 10 + 6 = 16 yapar.

16 sayısında onluk basamağında 1 rakamı, birlik basamağında ise 6 rakamı bulunur. Birlik basamağındaki 6, elimize 6 nesne aldığımızı düşündüğümüzde oldukça kolay anlaşılır.

17 Sayısını Tanıyalım

17 sayısı, 1 onluk ve 7 birlikten oluşur. Bir sepette 10 elma olsun, 7 elma daha koyarsak toplamda 17 elma olur. 10 + 7 = 17 eder.

17 sayısını yazarken soldaki 1 rakamı onluk basamağını, sağdaki 7 rakamı ise birlik basamağını gösterir. Yani 17 sayısı "on yedi" diye okunur.

18 Sayısını Tanıyalım

18 sayısı, 1 onluk ve 8 birlikten oluşur. 10 tane krayon kalemimizin üzerine 8 tane daha eklediğimizde 18 krayon kalem olur. 10 + 8 = 18 yapar.

18 sayısı 20'ye oldukça yakın bir sayıdır. 18'den sonra 19, sonra da 20 gelir. 18 sayısını okurken "on sekiz" deriz.

19 Sayısını Tanıyalım

19 sayısı, 1 onluk ve 9 birlikten oluşur. 10 tane yaprak üzerine 9 tane daha eklersek 19 yaprak elde ederiz. 10 + 9 = 19 eder. 19, birlik basamağında en büyük tek basamaklı sayıyı (9) taşıyan sayıdır.

19 sayısı, 20'den hemen önceki sayıdır. 19'dan 1 eklersek 20 elde ederiz. Bu da bizi bir sonraki önemli sayıya götürür.

20 Sayısını Tanıyalım

20 sayısı, 2 onluk ve 0 birlikten oluşur. Yani 20 sayısında 2 tane onluk grup vardır. İlk onluk 10, ikinci onluk da 10; toplamda 10 + 10 = 20 eder. 20 sayısının birlik basamağında 0 bulunur, bu da birlik olmadığını gösterir.

20 sayısı bu ünitemizin son sayısıdır ve onu öğrendiğimizde 11'den 20'ye kadar tüm sayıları tanımış oluruz. 20'yi "yirmi" diye okuruz.

11-20 Arası Sayıları Sıralama

Şimdi öğrendiğimiz 11-20 arası sayıları küçükten büyüğe sıralayalım: 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20. Bu sayıları büyükten küçüğe sıralarsak: 20, 19, 18, 17, 16, 15, 14, 13, 12, 11 olur.

Sayıları sıralarken birlik basamağına bakarız. Onluk basamakları aynı olan sayılarda birlik basamağı büyük olan sayı daha büyüktür. Örneğin 15 ve 18 sayılarını karşılaştıralım. Her ikisinin de onluk basamağı 1'dir. Birlik basamaklarına bakarsak 15'in birlik basamağında 5, 18'in birlik basamağında 8 vardır. 8 > 5 olduğu için 18 > 15 diyebiliriz.

11-20 Arası Sayılarda Karşılaştırma

Sayıları karşılaştırırken büyüktür (>), küçüktür (<) ve eşittir (=) işaretlerini kullanırız. 11-20 arası sayılarda karşılaştırma yapmak oldukça kolaydır çünkü hepsinin onluk basamağı aynıdır (20 hariç, onun onluk basamağı 2'dir).

Örnekler: 13 < 17 çünkü 3 < 7'dir. 19 > 14 çünkü 9 > 4'tür. 16 = 16 çünkü aynı sayılardır. 20 > 11 çünkü 20'nin onluk basamağı 2, 11'in onluk basamağı 1'dir ve 2 > 1 olduğu için 20 daha büyüktür.

Sayı Doğrusu Üzerinde 11-20 Arası Sayılar

Bir sayı doğrusu çizdiğimizde 11-20 arası sayılar 10'dan sonra sırayla yer alır. Sayı doğrusu üzerinde sağa gittikçe sayılar büyür, sola gittikçe küçülür. Bu doğru üzerinde her sayı arasında eşit aralık bulunur.

Sayı doğrusunu kullanarak toplama ve çıkarma işlemlerinde de ileri ve geri atlayarak sonuca ulaşabiliriz. Mesela 14 + 3 işlemini sayı doğrusunda 14'ten başlayıp 3 adım ileri giderek bulabiliriz: 14 → 15 → 16 → 17. Sonuç 17 olur.

11-20 Arası Sayılarla Onluk ve Birlik Tablosu

Aşağıdaki tabloda 11-20 arası sayıların onluk ve birlik ayrımını görebilirsiniz:

11 → 1 onluk, 1 birlik (10 + 1)

12 → 1 onluk, 2 birlik (10 + 2)

13 → 1 onluk, 3 birlik (10 + 3)

14 → 1 onluk, 4 birlik (10 + 4)

15 → 1 onluk, 5 birlik (10 + 5)

16 → 1 onluk, 6 birlik (10 + 6)

17 → 1 onluk, 7 birlik (10 + 7)

18 → 1 onluk, 8 birlik (10 + 8)

19 → 1 onluk, 9 birlik (10 + 9)

20 → 2 onluk, 0 birlik (10 + 10)

Bu tabloyu defterinize çizerek her gün tekrar ederseniz sayıları çok daha hızlı öğrenirsiniz.

11-20 Arası Sayıların Okunuşu ve Yazılışı

Bu sayıları doğru okumak ve yazmak çok önemlidir. İşte her sayının okunuşu:

11: On bir | 12: On iki | 13: On üç | 14: On dört | 15: On beş | 16: On altı | 17: On yedi | 18: On sekiz | 19: On dokuz | 20: Yirmi

Dikkat ederseniz 11'den 19'a kadar tüm sayılar "on" kelimesiyle başlar. Çünkü bu sayıların hepsinde 1 onluk bulunur. 20 ise "yirmi" diye okunur çünkü 2 onluk içerir ve artık yeni bir onluk gruba geçmiş oluruz.

11-20 Arası Sayılarda Komşu Sayılar

Her sayının bir önceki ve bir sonraki komşusu vardır. Bir sayının 1 fazlası o sayının sağ komşusu, 1 eksiği ise sol komşusudur. Örneğin 15 sayısının sol komşusu 14, sağ komşusu 16'dır.

Birkaç örnek daha verelim: 11'in sol komşusu 10, sağ komşusu 12'dir. 20'nin sol komşusu 19'dur. 17'nin sol komşusu 16, sağ komşusu 18'dir. Bu kavramı iyi öğrenmek ilerleyen derslerde toplama ve çıkarma işlemlerinde çok işinize yarayacaktır.

11-20 Arası Sayıları Günlük Hayatta Nerelerde Görürüz?

Bu sayıları günlük hayatımızda pek çok yerde görürüz. Otobüs numaraları, ev kapı numaraları, sınıftaki öğrenci sayıları, marketteki fiyat etiketleri, sporcuların forma numaraları ve daha birçok yerde 11-20 arası sayılarla karşılaşırız.

Örneğin bir futbol takımının 11 oyuncusu sahaya çıkar. Bir sınıfta 20 öğrenci olabilir. Bir pasta 12 dilime bölünebilir. Takvimde ayların günlerine baktığımızda 11, 12, 13... şeklinde ilerleyen sayıları görürüz. Bu sayıları fark etmek ve tanımak hayatımızı kolaylaştırır.

Eğlenceli Etkinlik: Sayı Treni

Şimdi bir oyun oynayalım! Bir sayı treni düşünelim. Trenimizin vagonlarına 11'den başlayarak 20'ye kadar sayıları yazıyoruz. Her vagonda bir sayı var. Tren hareket ettiğinde sırayla 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 diye sayıyoruz. Eğer bir vagon kaybolursa, hangi sayının eksik olduğunu bulmamız gerekiyor.

Mesela vagonlar şöyle sıralanmış: 11, 12, __, 14, 15. Burada eksik olan sayı 13'tür. Ya da: 17, 18, __, 20 dizisinde eksik sayı 19'dur. Bu tür etkinlikler sayıları sırayla öğrenmemize çok yardımcı olur.

Pekiştirme: 11-20 Arası Sayılarla İlgili İpuçları

Sevgili öğrenciler, 1. Sınıf Matematik 11-20 arası sayılar konusunu daha iyi anlamak için şu ipuçlarını kullanabilirsiniz: Her gün 11'den 20'ye kadar yüksek sesle sayın. Gördüğünüz sayıları okumaya çalışın. Nesneleri 10'lu gruplar ve birlikler halinde ayırarak sayın. Sayı doğrusu çizerek sayıları üzerinde gösterin. Aile bireylerinizle sayı oyunları oynayın.

Unutmayın, pratik yaptıkça sayılar çok daha kolay gelecektir. 11-20 arası sayıları iyi öğrenmek, ileride 100'e kadar sayma ve toplama-çıkarma işlemleri için çok önemli bir temeldir. Bu temeli sağlam attığınızda matematik dersleri sizin için çok daha eğlenceli olacak.

Özet

Bu dersimizde 11-20 arası sayıları ayrıntılı olarak inceledik. Bu sayıların onluk ve birlik basamaklarını öğrendik. Her sayının nasıl okunduğunu, nasıl yazıldığını ve günlük hayatta nerelerde karşılaştığımızı gördük. Sayıları küçükten büyüğe ve büyükten küçüğe sıralamayı, karşılaştırma işaretlerini kullanmayı ve komşu sayıları bulmayı öğrendik. Artık 11'den 20'ye kadar olan sayılar hakkında sağlam bir bilgiye sahipsiniz. Bir sonraki derste görüşmek üzere, bol bol çalışmayı unutmayın!