📌 Konu

Mülakat

Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet Dönemi mülakat türü.

Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet Dönemi mülakat türü.

Konu Anlatımı

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Mülakat Konu Anlatımı

Mülakat, günlük hayatımızda sıkça karşılaştığımız ve medya dünyasında önemli bir yer tutan yazılı anlatım türlerinden biridir. 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı müfredatında Mülakat ve Röportaj ünitesi kapsamında ele alınan mülakat konusu, öğrencilerin hem okuma hem de yazma becerilerini geliştirmelerine katkı sağlar. Bu rehberde mülakatın ne olduğunu, özelliklerini, türlerini, hazırlık aşamalarını ve örnek metinleri detaylı biçimde inceleyeceğiz.

Mülakatın Tanımı

Mülakat, Arapça kökenli bir sözcük olup "karşılıklı görüşme" anlamına gelir. Edebiyat ve gazetecilik terminolojisinde mülakat; belirli bir alanda tanınmış, uzman veya kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyle önceden hazırlanmış sorular çerçevesinde yapılan ve yazıya aktarılan görüşme şeklinde tanımlanır. Mülakat yapan kişiye "mülakatçı" veya "görüşmeci", sorulara cevap veren kişiye ise "kaynak kişi" denir.

Mülakatın temel amacı, okuyucuya ya da izleyiciye belirli bir konu hakkında birinci ağızdan bilgi sunmaktır. Gazetecilik alanında mülakat, haberin derinleştirilmesi ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi açısından kritik bir rol oynar. Edebiyat dünyasında ise yazarların, şairlerin ve sanatçıların düşünce dünyalarını, eserlerinin arka planını ve yaşam hikâyelerini okuyucuya aktarmak için kullanılır.

Mülakat türü, Batı dünyasında gazetecilik mesleğinin gelişmesiyle birlikte 19. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Türk basın tarihinde ise Tanzimat Dönemi’nden itibaren gazetelerde mülakat örneklerine rastlanmaktadır. Özellikle Servet-i Fünûn ve Millî Edebiyat dönemlerinde edebî mülakat geleneği güçlenmiş, Cumhuriyet Dönemi’nde ise basın-yayın organlarının çoğalmasıyla mülakat yaygın bir tür hâline gelmiştir.

Mülakatın Genel Özellikleri

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusunu doğru anlayabilmek için mülakatın temel özelliklerini bilmek gerekir. Mülakatın ayırt edici özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

  • Soru-cevap tekniğine dayanır: Mülakat, mülakatçının önceden hazırladığı soruları kaynak kişiye yöneltmesi ve aldığı cevapları kaydetmesi esasına dayanır. Bu yönüyle mülakatın temel yapısı soru-cevap biçimindedir.
  • Bilgi verme amacı taşır: Mülakatın birincil amacı okuyucuyu ya da izleyiciyi belirli bir konu hakkında bilgilendirmektir. Mülakat yapılan kişinin görüşleri, deneyimleri ve uzmanlığı okuyucuyla paylaşılır.
  • Güncel ve nesnel bilgi içerir: Mülakatlar genellikle güncel konular veya kamuoyunun merak ettiği kişiler üzerine yapılır. Verilen bilgilerin doğru ve güvenilir olması beklenir.
  • Kaynak kişi önemlidir: Mülakat yapılacak kişi, konu hakkında söz söyleme yetkisine sahip, alanında tanınmış veya kamuoyunun ilgisini çeken biri olmalıdır.
  • Önceden hazırlık gerektirir: Başarılı bir mülakat için mülakatçının konu ve kaynak kişi hakkında kapsamlı araştırma yapması, soruları önceden hazırlaması gerekir.
  • Diyalog biçiminde sunulur: Mülakat metinleri genellikle karşılıklı konuşma biçiminde düzenlenir. Mülakatçının soruları ve kaynak kişinin cevapları açıkça belirtilir.
  • Yazılı veya sözlü olabilir: Mülakatlar yüz yüze, telefonla veya yazılı olarak gerçekleştirilebilir. Günümüzde internet ve video konferans araçları da mülakat yapma imkânı sunmaktadır.
  • Gazetecilik türüdür: Mülakat, temelde bir gazetecilik türü olup gazete, dergi, televizyon ve internet gibi medya organlarında yayımlanır.

Mülakat ile Röportaj Arasındaki Farklar

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde mülakat ve röportaj konuları aynı ünite içinde ele alınır. Bu iki tür sıklıkla birbirine karıştırılsa da aralarında önemli farklar vardır. Bu farkları bilmek, sınavlarda çıkabilecek karşılaştırma sorularını doğru cevaplayabilmek açısından kritiktir.

Mülakat; yalnızca soru-cevap tekniğine dayanır. Mülakatçı sorularını sorar, kaynak kişi cevaplar ve bu diyalog yazıya aktarılır. Mülakatçının kendi görüşlerini, yorumlarını veya gözlemlerini metne eklemesi beklenmez. Mülakatta odak noktası kaynak kişinin söyledikleridir.

Röportaj; ise soru-cevap tekniğinin yanı sıra mülakatçının gözlemlerini, izlenimlerini, araştırma sonuçlarını ve yorumlarını da içerir. Röportajda yazar, konuyu çok yönlü ele alır; farklı kaynaklardan bilgi toplar, belge ve istatistik kullanır. Röportaj daha kapsamlı ve derinlemesine bir çalışmadır.

Kısacası her röportajın içinde mülakat unsuru bulunabilir, ancak her mülakat bir röportaj değildir. Mülakat daha dar kapsamlı olup yalnızca bir kişiyle yapılan görüşmeyi içerirken röportaj daha geniş bir çerçevede ele alınır.

Mülakat Türleri

Mülakatlar, yapılış amacına, ortamına ve biçimine göre çeşitli türlere ayrılır. 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusu kapsamında bilinmesi gereken başlıca mülakat türleri şunlardır:

1. Bilgi Amaçlı Mülakat

Bu tür mülakatlarda amaç, belirli bir konu hakkında uzman bir kişiden bilgi almaktır. Örneğin bir deprem bilimciyle yapılan mülakatta deprem riski, alınması gereken önlemler ve güncel gelişmeler hakkında bilgi edinilir. Bilgi amaçlı mülakatlarda sorular genellikle teknik ve konuya odaklı olur.

2. Portre (Tanıtım) Mülakatı

Portre mülakatında amaç, kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyi tanıtmaktır. Bu kişi bir sanatçı, sporcu, bilim insanı, yazar veya siyasetçi olabilir. Sorular kişinin yaşam hikâyesi, başarıları, düşünceleri ve gelecek planları üzerine yoğunlaşır. Portre mülakatlarında kişinin iç dünyasını ve karakterini yansıtacak sorulara yer verilir.

3. Fikir (Düşünce) Mülakatı

Fikir mülakatında belirli bir konu hakkında kaynak kişinin görüşleri ve değerlendirmeleri alınır. Bu tür mülakatlarda konunun farklı boyutları tartışılır, kaynak kişinin analizleri ve önerileri ön plana çıkar. Siyasi, ekonomik veya toplumsal konularda sıkça başvurulan bir mülakat türüdür.

4. Grup Mülakatı

Birden fazla kişiyle aynı anda veya ayrı ayrı yapılan ve aynı konu hakkında farklı görüşlerin derlendiği mülakat türüdür. Bu tür mülakatlarda konuya çok boyutlu bir bakış açısı kazandırılır. Farklı uzmanların veya paydaşların görüşleri karşılaştırmalı olarak sunulur.

5. Basın Toplantısı Biçiminde Mülakat

Bir kişinin birden fazla gazetecinin sorularını yanıtladığı mülakat türüdür. Genellikle siyasetçiler, üst düzey yöneticiler ve kriz dönemlerinde yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilir. Basın toplantıları, aynı anda birçok medya kuruluşuna bilgi aktarılmasını sağlar.

Mülakat Hazırlık Aşamaları

Başarılı bir mülakat, iyi bir hazırlık sürecinin ürünüdür. 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersinde mülakat hazırlık aşamalarını bilmek hem yazılı sınavlar hem de uygulama çalışmaları açısından önemlidir. Mülakat hazırlığı üç ana aşamada incelenir: mülakat öncesi, mülakat sırası ve mülakat sonrası.

Mülakat Öncesi Hazırlık

Mülakat öncesi hazırlık, mülakatın en kritik aşamasıdır. Bu aşamada yapılması gerekenler şunlardır:

  • Konu belirleme: Mülakatın hangi konu üzerine yapılacağı net olarak belirlenmelidir. Konunun güncel, ilgi çekici ve okuyucu kitlesine uygun olmasına dikkat edilmelidir.
  • Kaynak kişi seçimi: Belirlenen konu hakkında en doğru bilgiyi verebilecek, alanında yetkin ve tanınmış bir kişi seçilmelidir.
  • Araştırma yapma: Mülakatçı, hem konu hem de kaynak kişi hakkında kapsamlı bir araştırma yapmalıdır. Kaynak kişinin daha önce verdiği mülakatlar, yazdığı yazılar ve yaptığı konuşmalar incelenmelidir.
  • Soru hazırlama: Araştırma sonucunda elde edilen bilgiler ışığında sorular hazırlanmalıdır. Sorular açık uçlu, anlaşılır ve konuya odaklı olmalıdır. Evet-hayır gibi kısa cevaplarla geçiştirilebilecek sorulardan kaçınılmalıdır.
  • Randevu alma: Kaynak kişiyle uygun bir tarih ve saat belirlenmelidir. Görüşmenin yeri ve tahmini süresi konusunda bilgi verilmelidir.
  • Teknik hazırlık: Ses kayıt cihazı, not defteri, fotoğraf makinesi gibi gerekli araç-gereçler hazır bulundurulmalıdır.

Mülakat Sırası

Mülakat sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar, mülakatın kalitesini doğrudan etkiler. Bu aşamada şu noktalara dikkat edilmelidir:

  • Profesyonel ve saygılı bir tavır sergilenmelidir: Mülakatçı, kaynak kişiye karşı saygılı ve profesyonel bir tutum içinde olmalıdır. Güler yüzlü ve samimi bir ortam oluşturulmalıdır.
  • Soruların sırası korunmalıdır: Hazırlanan sorular mantıklı bir sırayla sorulmalıdır. Kolaydan zora, genelden özele doğru bir sıralama tercih edilmelidir.
  • Aktif dinleme yapılmalıdır: Mülakatçı, kaynak kişinin cevaplarını dikkatle dinlemeli ve gerektiğinde sonda sorular (ek sorular) sormalıdır.
  • Kayıt alınmalıdır: Görüşme mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Hem ses kaydı hem de not tutma yöntemi birlikte kullanılabilir.
  • Süre kontrolü yapılmalıdır: Mülakat için belirlenen süreye uyulmalı, kaynak kişinin zamanına saygı gösterilmelidir.
  • Yönlendirici sorulardan kaçınılmalıdır: Kaynak kişiyi belirli bir cevaba yönlendiren sorular sormak mülakatın tarafsızlığını zedeler.

Mülakat Sonrası

Mülakat tamamlandıktan sonra yapılması gerekenler de en az hazırlık kadar önemlidir:

  • Kayıtların çözümlenmesi: Ses kayıtları dikkatle dinlenerek yazıya aktarılmalıdır. Notlarla karşılaştırma yapılarak eksikler tamamlanmalıdır.
  • Metnin düzenlenmesi: Mülakat metni, okuyucunun rahatça anlayabileceği bir biçimde düzenlenmelidir. Gereksiz tekrarlar çıkarılmalı, dil ve anlatım hataları düzeltilmelidir.
  • Onay alma: Mesleki etik gereği, düzenlenen metin yayımlanmadan önce kaynak kişinin onayına sunulmalıdır. Kaynak kişi, sözlerinin doğru aktarıldığını teyit etmelidir.
  • Başlık ve giriş yazma: Dikkat çekici bir başlık ve okuyucuyu konuya hazırlayan bir giriş paragrafı yazılmalıdır.
  • Yayımlama: Son kontroller yapıldıktan sonra mülakat metni yayımlanmaya hazır hâle getirilir.

Mülakat Sorusu Hazırlama Teknikleri

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusunda en çok üzerinde durulan noktalardan biri de doğru ve etkili soru hazırlama tekniğidir. İyi hazırlanmış sorular, mülakatın başarısını doğrudan etkiler. İşte etkili mülakat sorusu hazırlamak için dikkat edilmesi gereken ilkeler:

Açık uçlu sorular tercih edin: "Evet" veya "hayır" ile cevaplanabilecek sorular yerine kaynak kişinin detaylı anlatım yapmasına olanak tanıyan sorular hazırlayın. Örneğin "Kitap okuyor musunuz?" yerine "Okuma alışkanlığınız nasıl şekillendi, hangi yazarlar sizi en çok etkiledi?" gibi sorular daha verimli cevaplar almanızı sağlar.

Konuya odaklı olun: Sorularınız belirlediğiniz ana konu etrafında dönmelidir. Konudan sapan veya çok genel sorular mülakatın odağını kaybettirir.

Mantıksal sıralama yapın: Sorularınızı bir akış içinde sıralayın. Genelden özele, basitten karmaşığa doğru ilerleyen bir yapı kurmanız mülakatın doğal bir sohbet havası taşımasını sağlar.

Hassas konulara dikkat edin: Kaynak kişinin rahatsız olabileceği konularda dikkatli olun. Bu tür soruları mülakatın ilerleyen aşamalarında, güven ortamı oluşturduktan sonra sorun.

Sonda sorular hazırlayın: Ana sorulara ek olarak, alınan cevapları derinleştirmek için "Bunu biraz daha açar mısınız?" veya "Bu konuda somut bir örnek verebilir misiniz?" gibi takip soruları hazırlayın.

Yönlendirici olmayın: Sorularınızda kendi görüşlerinizi yansıtmaktan kaçının. "Siz de katılırsınız ki..." gibi ifadeler mülakatın tarafsızlığını bozar.

Mülakat Metninin Yapı Özellikleri

Bir mülakat metninin belirli yapısal özellikleri vardır. Bu özellikleri bilmek, hem mülakat metni yazmak hem de mülakat metinlerini analiz etmek açısından önemlidir.

Başlık: Mülakat metninin başlığı dikkat çekici, konuyu yansıtan ve okuyucunun ilgisini uyandıran nitelikte olmalıdır. Bazen kaynak kişinin sözlerinden bir alıntı başlık olarak kullanılır.

Giriş paragrafı: Giriş paragrafında kaynak kişi tanıtılır, mülakatın konusu ve amacı belirtilir. Okuyucuyu mülakate hazırlayan bir bağlam oluşturulur. Kaynak kişinin kısa bir özgeçmişi ve mülakatın yapılış koşulları hakkında bilgi verilir.

Soru-cevap bölümü: Mülakatın ana gövdesini oluşturan bu bölümde sorular ve cevaplar karşılıklı olarak verilir. Genellikle mülakatçının soruları kalın harflerle veya farklı bir biçimle belirtilir. Cevaplar ise normal metin olarak yazılır.

Kapanış: Mülakat, kaynak kişiye teşekkür edilerek veya konuyu özetleyen bir değerlendirme yapılarak sonlandırılır. Bazen kaynak kişinin son bir mesajı ile bitirilir.

Mülakatın Dil ve Anlatım Özellikleri

Mülakat metinlerinde dil ve anlatım, türün doğasına uygun bazı özellikler taşır. Bu özellikleri şu şekilde açıklayabiliriz:

Mülakat metinlerinde açık ve anlaşılır bir dil kullanılır. Kaynak kişinin sözleri mümkün olduğunca orijinal hâliyle aktarılır; ancak konuşma diline özgü tekrarlar ve dolgu sözcükler düzenleme aşamasında temizlenebilir. Mülakatçının soruları kısa, net ve anlaşılır olmalıdır.

Mülakatlarda genellikle günlük konuşma dili ile yazı dili arasında bir denge kurulur. Kaynak kişinin üslubu korunurken metnin genel akıcılığı sağlanır. Argo veya çok teknik ifadeler gerektiğinde parantez içinde açıklama eklenebilir.

Mülakat metinlerinde diyalog biçimi hâkimdir. Soru-cevap yapısı, metne bir dinamizm katar ve okuyucunun dikkatini canlı tutar. Uzun monologlar yerine kısa ve öz ifadeler tercih edilir.

Mülakatlarda nesnel bir ton benimsenir. Mülakatçı kendi yorumlarını metne katmaz, tarafsız bir tutum sergiler. Kaynak kişinin söyledikleri olduğu gibi aktarılır.

Mülakatta Etik Kurallar

Gazetecilik etiği, mülakat türünün temel taşlarından biridir. 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusunda etik kurallar da müfredatta yer alan önemli başlıklardan biridir.

Doğruluk ilkesi: Kaynak kişinin sözleri çarpıtılmamalı, bağlamından koparılmamalı ve olduğu gibi aktarılmalıdır. Sözlerin anlamını değiştirecek kısaltmalar veya düzenlemeler yapılmamalıdır.

İzin ve onay: Mülakat kayıt altına alınacaksa kaynak kişinin izni alınmalıdır. Mülakat metni yayımlanmadan önce kaynak kişinin onayına sunulması tercih edilmelidir.

Gizlilik: Kaynak kişi, bazı bilgilerin yayımlanmamasını isteyebilir. "Off the record" (kayıt dışı) olarak paylaşılan bilgilere saygı gösterilmeli ve bu bilgiler metinde kullanılmamalıdır.

Saygı: Kaynak kişiye her koşulda saygılı davranılmalı, kişisel sınırlarına dikkat edilmelidir. Rahatsız edici veya aşağılayıcı sorulardan kaçınılmalıdır.

Kaynak gösterme: Mülakatta kullanılan bilgi, belge ve istatistiklerin kaynakları belirtilmelidir. Kaynak kişinin adı ve unvanı doğru yazılmalıdır.

Türk Edebiyatında Mülakat Geleneği

Türk edebiyatında mülakat, Tanzimat Dönemi’nden itibaren özellikle gazete ve dergilerde kendine yer bulmuştur. İlk dönemlerde "mülakat" yerine "musahabe" (sohbet) terimi de kullanılmıştır.

Cumhuriyet Dönemi’nde basın-yayın hayatının gelişmesiyle birlikte mülakat türü de önemli bir ivme kazanmıştır. Özellikle edebiyat dergileri, yazarlar ve şairlerle yapılan mülakatları düzenli olarak yayımlamıştır. Bu mülakatlar, Türk edebiyatı tarihinin önemli belgeleri arasında yer almaktadır.

Ruşen Eşref Ünaydın’ın "Diyorlar Ki" adlı eseri, Türk edebiyatında mülakat türünün en önemli örneklerinden biridir. Bu eser, dönemin tanınmış edebiyatçılarıyla yapılmış mülakatları içermekte olup Türk edebiyatı araştırmacıları için vazgeçilmez bir kaynak niteliği taşımaktadır. Ruşen Eşref, bu eserinde Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Halide Edib Adıvar, Mehmet Âkif Ersoy gibi isimlere edebiyat, sanat ve düşünce dünyalarına ilişkin sorular yöneltmiştir.

Günümüzde televizyon kanalları, internet siteleri ve sosyal medya platformları da mülakat yayımlamak için sıkça kullanılan mecralardır. Podcast ve video mülakat formatları özellikle genç kuşak arasında popülerdir.

Mülakat Yazarken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir mülakat metni kaleme alırken şu noktalara dikkat etmek, hem edebi hem de gazetecilik açısından kaliteli bir metin ortaya koymanızı sağlar:

  • Özgün ve ilgi çekici bir başlık seçin: Başlık, okuyucunun mülakati okuyup okumayacağına karar vermesinde belirleyici bir role sahiptir. Kaynak kişinin çarpıcı bir sözünü başlık olarak kullanabilirsiniz.
  • Giriş paragrafını etkili yazın: Okuyucuyu konuya çekmek için giriş paragrafı merak uyandırıcı olmalıdır. Kaynak kişiyi kısaca tanıtın ve mülakatın bağlamını açıklayın.
  • Gereksiz tekrarları çıkarın: Konuşma dilinde sık rastlanan tekrarlar, mülakat metninde gereksiz uzunluğa neden olur. Metnin akıcılığını sağlamak için tekrarları düzenleyin.
  • Konuşma dilini koruyun: Kaynak kişinin üslubunu tamamen değiştirmek yerine, doğal konuşma havasını koruyarak düzenleme yapın. Bu, metnin samimiyetini artırır.
  • Ara başlıklar kullanın: Uzun mülakat metinlerinde ara başlıklar kullanmak okuyucunun metni daha rahat takip etmesini sağlar.
  • Fotoğraf ve görsel ekleyin: Mülakat metinlerine kaynak kişinin fotoğrafını ve varsa ilgili görselleri eklemek metnin çekiciliğini artırır.

Örnek Mülakat Analizi

Aşağıda kısa bir örnek mülakat metni ve bu metnin analizi yer almaktadır. Bu örnek, 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusundaki kavramları somutlaştırmanıza yardımcı olacaktır.

Örnek Mülakat:

Başlık: "Edebiyat, Toplumun Aynasıdır"

Giriş: Ödüllü romancı Ayşe Yılmaz ile yeni romanı "Gölgeler" üzerine konuştuk. Yılmaz, otuz yıllık yazarlık serüveninde on beş roman kaleme almış, eserleri pek çok dile çevrilmiş bir isim.

Soru: Yeni romanınız "Gölgeler" okuyucudan büyük ilgi gördü. Bu romanı yazma fikri nasıl doğdu?

Cevap: "Gölgeler" aslında uzun süredir zihnimde olan bir hikâyeydi. Anadolu’da bir köyde yaşayan kadınların sessiz direnişini anlatmak istiyordum. Bir gün köy ziyareti sırasında tanıştığım bir kadının hikâyesi beni derinden etkiledi ve romana dönüştürme kararı aldım.

Soru: Romanlarınızda toplumsal konuları sıkça işliyorsunuz. Edebiyatın toplumsal bir sorumluluğu olduğunu düşünüyor musunuz?

Cevap: Kesinlikle. Edebiyat, toplumun aynasıdır. Bir yazar, yaşadığı toplumun sorunlarına duyarsız kalamaz. Ancak bunu yaparken didaktik olmamak, sanatın gücünü kullanarak anlatmak gerekir.

Analiz: Bu kısa mülakat örneğinde mülakatçı açık uçlu sorular sormuş, kaynak kişi ise detaylı ve samimi cevaplar vermiştir. Giriş paragrafında kaynak kişi tanıtılmış, başlıkta kaynak kişinin çarpıcı bir sözü kullanılmıştır. Mülakat soru-cevap biçiminde ilerlemekte olup mülakatçının kişisel yorumlarına yer verilmemiştir. Bu özellikler, metnin mülakat türünün genel özelliklerine uygun olduğunu göstermektedir.

Mülakatın Günümüzdeki Yeri ve Önemi

Dijital çağda mülakat türü, geleneksel yazılı formunun yanı sıra video, podcast ve sosyal medya gibi farklı platformlarda da varlığını sürdürmektedir. Televizyon kanallarındaki söyleşi programları, YouTube’daki röportaj kanalları ve podcast yayınları, mülakatın günümüzdeki çeşitli formlarını temsil etmektedir.

Mülakatın günümüzde artan önemi, bilgiye doğrudan kaynağından ulaşma ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Sosyal medyada yanlış bilgi ve dezenformasyonun yaygınlaştığı bir dönemde, uzmanlarla yapılan mülakatlar güvenilir bilgi kaynağı olarak değerini korumaktadır.

Öğrencilerin mülakat türünü öğrenmesi, sadece akademik başarı açısından değil, günlük hayatta da eleştirel düşünme ve etkili iletişim becerileri kazanmaları açısından büyük önem taşımaktadır. Mülakat yapma ve mülakat metni yazma becerisi, gazetecilik, halkla ilişkiler, insan kaynakları ve akademik araştırma gibi pek çok meslek alanında kullanılan temel bir yetkinliktir.

Özet

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusu kapsamında şu temel bilgileri öğrenmiş olduk: Mülakat, belirli bir alanda tanınmış bir kişiyle soru-cevap tekniğiyle yapılan ve yazıya aktarılan görüşmedir. Mülakatın temel amacı bilgi vermektir. Röportajdan farklı olarak mülakatçı kendi yorum ve gözlemlerini metne eklemez. Mülakat öncesinde kapsamlı hazırlık yapılmalı, sorular önceden belirlenmelidir. Mülakat sırasında aktif dinleme ve profesyonel tavır sergilenmelidir. Mülakat sonrasında metin düzenlenmeli ve kaynak kişinin onayına sunulmalıdır. Mülakat türünde etik kurallara uyulması büyük önem taşır. Türk edebiyatında Ruşen Eşref Ünaydın’ın "Diyorlar Ki" adlı eseri mülakat türünün en önemli örneklerinden biridir.

Örnek Sorular

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Mülakat Çözümlü Sorular

Aşağıda 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusuna yönelik 10 adet çözümlü soru bulunmaktadır. Soruların 7 tanesi çoktan seçmeli, 3 tanesi açık uçludur. Her sorunun ardından detaylı çözümü verilmiştir.

Soru 1 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdakilerden hangisi mülakatın tanımı için en doğru ifadedir?

A) Bir yazarın kendi düşüncelerini anlattığı yazı türüdür.
B) Belirli bir alanda tanınmış bir kişiyle soru-cevap tekniğiyle yapılan ve yazıya aktarılan görüşmedir.
C) Bir konunun lehinde ve aleyhinde görüşlerin tartışıldığı yazı türüdür.
D) Yazarın gözlemlerini ve izlenimlerini aktardığı gazetecilik türüdür.
E) Bir toplantıda alınan kararların yazıya dökülmesidir.

Cevap: B

Çözüm: Mülakat, belirli bir alanda tanınmış, uzman veya kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyle önceden hazırlanmış sorular çerçevesinde yapılan ve yazıya aktarılan görüşmedir. A seçeneği deneme veya makaleye, C seçeneği münazaraya, D seçeneği röportaja, E seçeneği ise tutanağa karşılık gelmektedir.

Soru 2 (Çoktan Seçmeli)

Mülakat ile röportaj arasındaki en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mülakat yazılı, röportaj sözlü yapılır.
B) Mülakatçı yalnızca soru-cevap aktarırken röportajcı kendi gözlem ve yorumlarını da ekler.
C) Mülakat yalnızca edebiyatçılarla, röportaj ise her kesimden insanla yapılır.
D) Mülakat kısa, röportaj ise uzun olur.
E) Mülakatçı birden fazla kişiyle, röportajcı tek kişiyle görüşür.

Cevap: B

Çözüm: Mülakat ile röportaj arasındaki en temel fark, mülakatçının yalnızca soru-cevap aktarması, röportajcının ise kendi gözlemlerini, yorumlarını, araştırma sonuçlarını ve izlenimlerini de metne katmasıdır. Diğer seçeneklerdeki ifadeler doğru değildir; mülakat her alanda yapılabilir, uzunluk ölçüt değildir ve her iki tür de sözlü ya da yazılı olabilir.

Soru 3 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdakilerden hangisi mülakat öncesi hazırlık aşamasında yapılması gerekenlerden biri değildir?

A) Konu belirleme
B) Kaynak kişi hakkında araştırma yapma
C) Soruları önceden hazırlama
D) Mülakatçının kendi görüşlerini metne ekleme
E) Kaynak kişiyle randevu alma

Cevap: D

Çözüm: Mülakatçının kendi görüşlerini metne eklemesi mülakat türünün doğasına aykırıdır. Bu özellik röportaja aittir. Konu belirleme, araştırma yapma, soru hazırlama ve randevu alma mülakat öncesi hazırlık aşamasının temel adımlarıdır.

Soru 4 (Çoktan Seçmeli)

Türk edebiyatında mülakat türünün en önemli örneklerinden biri olan "Diyorlar Ki" adlı eser kime aittir?

A) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
B) Halide Edib Adıvar
C) Ruşen Eşref Ünaydın
D) Yahya Kemal Beyatlı
E) Ahmet Hamdi Tanpınar

Cevap: C

Çözüm: "Diyorlar Ki" adlı eser Ruşen Eşref Ünaydın’a aittir. Bu eser, dönemin tanınmış edebiyatçılarıyla yapılmış mülakatları içermekte olup Türk edebiyatı tarihinde mülakat türünün en değerli örneklerinden biri kabul edilmektedir.

Soru 5 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdaki mülakat türlerinden hangisinde amaç, kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyi yaşam hikâyesi ve başarıları üzerinden tanıtmaktır?

A) Bilgi amaçlı mülakat
B) Fikir mülakatı
C) Grup mülakatı
D) Portre mülakatı
E) Basın toplantısı biçiminde mülakat

Cevap: D

Çözüm: Portre (tanıtım) mülakatında amaç, kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyi yaşam hikâyesi, başarıları, düşünceleri ve kişisel özellikleri üzerinden tanıtmaktır. Bilgi amaçlı mülakatta konu hakkında bilgi edinme, fikir mülakatında görüş alma, grup mülakatında farklı görüşleri derleme, basın toplantısında ise birden fazla gazeteciye aynı anda bilgi aktarma amaçlanır.

Soru 6 (Çoktan Seçmeli)

"Bir mülakatçı, kaynak kişiye ‘Siz de kabul edersiniz ki bu karar yanlıştı, değil mi?’ şeklinde bir soru yöneltmiştir."

Bu soru, mülakat etiği açısından hangi ilkeye aykırıdır?

A) Gizlilik ilkesi
B) Kaynak gösterme ilkesi
C) Tarafsızlık ve yönlendirmeme ilkesi
D) İzin alma ilkesi
E) Doğruluk ilkesi

Cevap: C

Çözüm: Bu soru, kaynak kişiyi belirli bir cevaba yönlendiren, mülakatçının kendi görüşünü içeren bir sorudur. Bu durum tarafsızlık ve yönlendirmeme ilkesine aykırıdır. Mülakatçı, sorularında kendi görüşlerini yansıtmamalı ve kaynak kişiyi belirli bir cevaba yönlendirmemelidir.

Soru 7 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdakilerden hangisi başarılı bir mülakat sorusunun özelliklerinden biri değildir?

A) Açık uçlu olması
B) Konuya odaklı olması
C) Evet veya hayır ile cevaplanabilir olması
D) Yönlendirici olmaması
E) Mantıksal bir sıralama içinde sorulması

Cevap: C

Çözüm: Evet veya hayır ile cevaplanabilecek kapalı uçlu sorular, kaynak kişinin detaylı cevap vermesini engeller ve mülakatın verimini düşürür. Başarılı bir mülakat sorusu açık uçlu olmalı, konuya odaklanmalı, yönlendirici olmamalı ve mantıksal bir sıralama içinde sorulmalıdır.

Soru 8 (Açık Uçlu)

Mülakat metninin yapısal özelliklerini (başlık, giriş, gelişme, sonuç) açıklayınız.

Cevap:

Mülakat metninin yapısı dört temel bölümden oluşur. Birincisi başlıktır; başlık dikkat çekici, konuyu yansıtan nitelikte olmalıdır ve bazen kaynak kişinin çarpıcı bir sözü başlık olarak kullanılır. İkincisi giriş paragrafıdır; bu bölümde kaynak kişi tanıtılır, mülakatın konusu ve amacı belirtilir, okuyucu mülakate hazırlanır. Üçüncüsü soru-cevap bölümüdür; mülakatın ana gövdesini oluşturan bu bölümde mülakatçının soruları ve kaynak kişinin cevapları karşılıklı olarak verilir. Dördüncüsü ise kapanıştır; mülakat teşekkür edilerek veya konuyu özetleyen bir değerlendirmeyle sonlandırılır.

Soru 9 (Açık Uçlu)

Mülakat türünde etik kuralların önemini örneklerle açıklayınız.

Cevap:

Mülakat türünde etik kurallar, hem mülakatın güvenilirliğini hem de kaynak kişinin haklarını koruma açısından büyük önem taşır. Doğruluk ilkesi gereği kaynak kişinin sözleri çarpıtılmamalıdır; örneğin bir bilim insanının söyledikleri bağlamından koparılarak farklı bir anlam verilirse hem kamuoyu yanlış bilgilendirilmiş olur hem de bilim insanının itibarı zedelenir. İzin ve onay ilkesi gereği kayıt alınacaksa mutlaka izin alınmalıdır; gizlice yapılan kayıtlar hem hukuki hem de ahlaki sorunlara yol açar. Gizlilik ilkesi gereği "kayıt dışı" paylaşılan bilgiler yayımlanmamalıdır; bu kurala uyulmaması güven ilişkisini zedeler ve gelecekte başka kaynak kişilerin mülakata katılma istekliliğini azaltır. Bu kurallar, mülakatın bir gazetecilik türü olarak güvenilirliğini korumasını sağlar.

Soru 10 (Açık Uçlu)

Sınıfınızdaki bir arkadaşınızla "Okuma Alışkanlığı" konulu bir mülakat yapacak olsanız, hangi hazırlık aşamalarını izlerdiniz? En az beş madde halinde açıklayınız.

Cevap:

Sınıf arkadaşımla "Okuma Alışkanlığı" konulu bir mülakat yapacak olsam şu hazırlık aşamalarını izlerdim: Öncelikle konuyu netleştirirdim; okuma alışkanlığının hangi boyutlarını ele alacağımı (kitap tercihi, okuma sıklığı, okuma ortamı vb.) belirler dim. İkinci olarak kaynak kişi hakkında ön bilgi edinirdim; arkadaşımın hangi kitapları sevdiğini, ne kadar süredir düzenli okuduğunu önceden öğrenirdim. Üçüncü olarak açık uçlu sorular hazırlardım; "Okuma alışkanlığın nasıl başladı?", "Seni en çok etkileyen kitap hangisidir ve neden?" gibi detaylı cevap gerektiren sorular oluştururdum. Dördüncü olarak teknik hazırlığımı yapardım; ses kaydı alabilmek için telefon veya kayıt cihazı hazırlar, not defteri ve kalem bulundururdum. Beşinci olarak uygun zaman ve mekân belirler, randevu alırdım; sessiz ve rahat bir ortam seçerek arkadaşımla mülakatın tarih ve saatini ayarlardım. Son olarak mülakat sonrası düzenleme planımı yapardım; kayıtları çözümleyeceğim, metni düzenleyeceğim ve arkadaşımın onayını alacağım süreci planlardım.

Sınav

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Mülakat Sınav Soruları

Bu sınavda 11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Mülakat konusuna ait 20 çoktan seçmeli soru bulunmaktadır. Her sorunun tek doğru cevabı vardır. Cevap anahtarı sayfanın sonundadır. Süre: 40 dakika.

Sorular

1. Aşağıdakilerden hangisi mülakatın en temel özelliğidir?

A) Yazarın kişisel gözlemlerini içermesi
B) Soru-cevap tekniğine dayanması
C) Birden fazla kaynaktan bilgi derlenmesi
D) İstatistiksel veriler içermesi
E) Tartışma biçiminde ilerlemesi

2. Mülakat yapan kişiye ne ad verilir?

A) Kaynak kişi
B) Editör
C) Mülakatçı (görüşmeci)
D) Muhabir
E) Moderatör

3. Aşağıdakilerden hangisi mülakat ile röportaj arasındaki temel farktır?

A) Mülakat yalnızca yazılı yapılır, röportaj sözlü yapılır.
B) Mülakatta sadece soru-cevap aktarılırken röportajda yazar gözlem ve yorumlarını da ekler.
C) Mülakat yalnızca ünlü kişilerle yapılır.
D) Röportaj kısa, mülakat uzun olur.
E) Mülakat sanatsal, röportaj bilimsel içeriklidir.

4. "Diyorlar Ki" adlı eser hangi yazara aittir?

A) Ahmet Haşim
B) Yahya Kemal Beyatlı
C) Ömer Seyfettin
D) Ruşen Eşref Ünaydın
E) Ziya Gökalp

5. Aşağıdakilerden hangisi mülakat öncesi hazırlık aşamalarından biri değildir?

A) Kaynak kişi hakkında araştırma yapmak
B) Soruları önceden hazırlamak
C) Mülakat metnini yayımlamak
D) Konu belirlemek
E) Teknik araç-gereçleri hazırlamak

6. Bir deprem bilimciyle deprem riskleri hakkında yapılan mülakat hangi mülakat türüne örnektir?

A) Portre mülakatı
B) Fikir mülakatı
C) Bilgi amaçlı mülakat
D) Grup mülakatı
E) Basın toplantısı biçiminde mülakat

7. Aşağıdaki sorulardan hangisi bir mülakat için en uygun soru türüdür?

A) Kitap okumayı seviyor musunuz?
B) Bu konuda haklı olduğunuzu düşünüyor musunuz?
C) Yazarlık serüveniniz nasıl başladı ve sizi en çok etkileyen yazar kimdir?
D) Evet mi hayır mı?
E) Siz de bu fikre katılırsınız, değil mi?

8. Mülakat metninin giriş paragrafında aşağıdakilerden hangisi yapılmaz?

A) Kaynak kişi tanıtılır.
B) Mülakatın konusu belirtilir.
C) Cevap anahtarı verilir.
D) Mülakatın amacı açıklanır.
E) Okuyucu konuya hazırlanır.

9. "Mülakatçı, kaynak kişinin sözlerini bağlamından kopararak farklı bir anlam yüklemiştir." Bu durum hangi etik ilkeye aykırıdır?

A) Gizlilik ilkesi
B) Doğruluk ilkesi
C) İzin alma ilkesi
D) Kaynak gösterme ilkesi
E) Randevu alma ilkesi

10. Aşağıdakilerden hangisi portre mülakatının özelliğidir?

A) Bir konunun teknik boyutlarının incelenmesi
B) Birden fazla kişiyle aynı anda görüşme yapılması
C) Kamuoyunun ilgisini çeken bir kişinin yaşam hikâyesi ve başarılarının aktarılması
D) Bir toplantıda gazetecilerin soru sorması
E) Belirli bir konuda istatistiksel verilerin sunulması

11. Mülakat sırasında mülakatçının "Bunu biraz daha açar mısınız?" biçiminde sorduğu ek sorulara ne ad verilir?

A) Retorik soru
B) Sonda soru
C) Kapalı uçlu soru
D) Yönlendirici soru
E) Varsayım sorusu

12. Aşağıdaki ifadelerden hangisi mülakat için yanlıştır?

A) Soru-cevap tekniğine dayanır.
B) Mülakatçı kendi yorum ve gözlemlerini metne ekler.
C) Kaynak kişi alanında tanınmış biri olmalıdır.
D) Önceden hazırlık gerektirir.
E) Bilgi verme amacı taşır.

13. Bir mülakat metninin başlığında kaynak kişinin çarpıcı bir sözünün kullanılmasının temel amacı nedir?

A) Etik kurallara uyum sağlamak
B) Kaynak kişiyi yüceltmek
C) Okuyucunun dikkatini çekmek ve merak uyandırmak
D) Metnin uzunluğunu artırmak
E) Mülakatçının yetkisini göstermek

14. Kaynak kişinin "off the record" (kayıt dışı) olarak paylaştığı bilgiler için mülakatçı ne yapmalıdır?

A) Bu bilgileri metnin en dikkat çekici yerinde kullanmalıdır.
B) Bu bilgileri başka bir kaynağa atfederek yayımlamalıdır.
C) Bu bilgileri metinde kullanmamalı ve gizlilik ilkesine uymalıdır.
D) Bu bilgileri yalnızca sosyal medyada paylaşmalıdır.
E) Bu bilgileri editörüne bildirmelidir.

15. Aşağıdakilerden hangisi mülakat sonrası aşamada yapılması gerekenlerden biridir?

A) Kaynak kişi hakkında araştırma yapmak
B) Ses kayıtlarını çözümleyerek yazıya aktarmak
C) Soruları hazırlamak
D) Randevu almak
E) Teknik araç-gereçleri kontrol etmek

16. Fikir (düşünce) mülakatında temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kaynak kişinin yaşam hikâyesini anlatmak
B) Birden fazla kişiyle görüşme yapmak
C) Belirli bir konu hakkında kaynak kişinin görüş ve değerlendirmelerini almak
D) Kaynak kişiye ait istatistiksel verileri paylaşmak
E) Yazarın kendi gözlemlerini aktarmak

17. "Her röportajın içinde mülakat unsuru bulunabilir, ancak her mülakat bir röportaj değildir." Bu ifade aşağıdakilerden hangisini vurgular?

A) Röportajın mülakata göre daha dar kapsamlı olduğunu
B) Mülakatın röportajdan daha kapsamlı olduğunu
C) Mülakatın röportajın bir alt unsuru olabileceğini ve röportajın daha geniş kapsamlı olduğunu
D) İki türün aynı anlama geldiğini
E) Mülakatın röportajdan daha zor bir tür olduğunu

18. Mülakat metinlerinde genellikle hangi anlatım biçimi kullanılır?

A) Betimleyici anlatım
B) Öyküleyici anlatım
C) Tartışmacı anlatım
D) Diyalog (karşılıklı konuşma) biçimi
E) Lirik anlatım

19. Türk basın tarihinde mülakat türünün yaygınlaşmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

A) Divan Edebiyatı Dönemi
B) İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Dönemi
C) Tanzimat Dönemi
D) Cumhuriyet Sonrası Postmodern Dönem
E) Halk Edebiyatı Dönemi

20. Aşağıdakilerden hangisi mülakatta aktif dinlemenin bir göstergesidir?

A) Kaynak kişinin sözünü keserek yeni soru sormak
B) Cevapları dinledikten sonra gerektiğinde derinleştirici ek sorular sormak
C) Sorulara kendi cevaplarını da eklemek
D) Kaynak kişinin cevabını beklemeden diğer soruya geçmek
E) Sadece önceden hazırlanan sorulara bağlı kalmak

Cevap Anahtarı

1. B
2. C
3. B
4. D
5. C
6. C
7. C
8. C
9. B
10. C
11. B
12. B
13. C
14. C
15. B
16. C
17. C
18. D
19. C
20. B

Çalışma Kağıdı

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Mülakat Çalışma Kâğıdı

Ad Soyad: ______________________________    Sınıf / No: ______    Tarih: ___/___/______

ETKİNLİK 1 – Boşluk Doldurma

Yönerge: Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları uygun kelimelerle doldurunuz.

1. Mülakat, belirli bir alanda tanınmış bir kişiyle _________________ tekniğiyle yapılan ve yazıya aktarılan görüşmedir.

2. Mülakat yapan kişiye _________________, sorulara cevap veren kişiye ise _________________ denir.

3. Mülakatın röportajdan en önemli farkı, mülakatçının kendi _________________ ve _________________ metne eklememesidir.

4. Türk edebiyatında mülakat türünün en önemli örneklerinden biri Ruşen Eşref Ünaydın’ın "_________________" adlı eseridir.

5. Kaynak kişinin "kayıt dışı" paylaştığı bilgilerin yayımlanmaması _________________ ilkesi gereğidir.

6. Kamuoyunun ilgisini çeken bir kişiyi yaşam hikâyesi üzerinden tanıtmayı amaçlayan mülakat türüne _________________ mülakatı denir.

7. Mülakat sırasında cevapları derinleştirmek için sorulan ek sorulara _________________ soru denir.

8. Mülakat, temelde bir _________________ türüdür.

ETKİNLİK 2 – Doğru / Yanlış

Yönerge: Aşağıdaki ifadelerin doğru olanlarının başına (D), yanlış olanlarının başına (Y) yazınız.

(   ) 1. Mülakatta mülakatçı kendi gözlem ve yorumlarını metne ekler.

(   ) 2. Mülakat öncesinde kaynak kişi hakkında araştırma yapılmalıdır.

(   ) 3. Mülakat yalnızca yüz yüze yapılabilir, telefon veya internet üzerinden yapılamaz.

(   ) 4. Portre mülakatında amaç, bir kişiyi kamuoyuna tanıtmaktır.

(   ) 5. Mülakatçı, kaynak kişiyi belirli bir cevaba yönlendiren sorular sorabilir.

(   ) 6. Her röportajın içinde mülakat unsuru bulunabilir, ancak her mülakat röportaj değildir.

(   ) 7. Mülakat metinlerinde genellikle diyalog biçimi hâkimdir.

(   ) 8. Mülakat metninin başlığında kaynak kişinin çarpıcı bir sözü kullanılabilir.

ETKİNLİK 3 – Eşleştirme

Yönerge: Sol sütundaki mülakat türlerini sağ sütundaki tanımlarıyla eşleştiriniz.

A. Bilgi amaçlı mülakat     (   ) Birden fazla kişiyle aynı konu hakkında görüşme yapılır.

B. Portre mülakatı     (   ) Belirli bir konuda uzman kişiden teknik bilgi edinilir.

C. Fikir mülakatı     (   ) Bir kişinin birden fazla gazetecinin sorularını yanıtladığı türdür.

D. Grup mülakatı     (   ) Kamuoyunun ilgisini çeken bir kişi yaşam hikâyesiyle tanıtılır.

E. Basın toplantısı biçiminde mülakat     (   ) Kaynak kişinin belirli bir konudaki görüş ve değerlendirmeleri alınır.

ETKİNLİK 4 – Karşılaştırma Tablosu

Yönerge: Aşağıdaki tabloyu mülakat ve röportajı karşılaştırarak doldurunuz.

|                      | Mülakat | Röportaj |

| Temel teknik       | _________________ | _________________ |

| Yazar gözlemi     | _________________ | _________________ |

| Kaynak sayısı      | _________________ | _________________ |

| Kapsam            | _________________ | _________________ |

| Nesnel / Öznel    | _________________ | _________________ |

ETKİNLİK 5 – Soru Değerlendirme

Yönerge: Aşağıdaki mülakat sorularını inceleyin. Her sorunun yanına uygun (√) veya uygun değil (×) işareti koyunuz ve uygun olmayanlar için gerekçenizi yazınız.

1. "Kitap okuyor musunuz?"    (   )

Gerekçe: _________________________________________________________

2. "Yazarlık serüveniniz nasıl başladı?"    (   )

Gerekçe: _________________________________________________________

3. "Siz de kabul edersiniz ki bu karar yanlıştı, değil mi?"    (   )

Gerekçe: _________________________________________________________

4. "Gelecekte hangi projeler üzerinde çalışmayı planlıyorsunuz?"    (   )

Gerekçe: _________________________________________________________

5. "Bu konuyu sevmiyor olmalısınız, neden?"    (   )

Gerekçe: _________________________________________________________

ETKİNLİK 6 – Mülakat Metni Analizi

Yönerge: Aşağıdaki kısa mülakat metnini okuyunuz ve altındaki soruları cevaplayınız.

Başlık: "Müzik Ruhun Gıdasıdır"

Genç piyanist Elif Demir, uluslararası yarışmalarda ülkemizi başarıyla temsil eden bir isim. Kendisiyle müzik yolculuğu ve gelecek planları hakkında konuştuk.

Soru: Piyanoya başlama hikâyenizi anlatır mısınız?
Cevap: Beş yaşında annemin eski piyanosuyla tanıştım. O gün tuşlara ilk dokunduğumda büyülenmiştim. Ailem bu ilgimi fark edip beni konservatuvara yazdırdı.

Soru: Uluslararası yarışmalarda Türkiye’yi temsil etmek nasıl bir duygu?
Cevap: Sahneye çıktığımda yalnızca müziği düşünürüm, ama bayrağımızı gördüğümde tarif edilemez bir gurur hissederim. Bu sorumluluk beni daha çok çalışmaya motive ediyor.

Sorular:

a) Bu metnin türü nedir? Gerekçenizle birlikte yazınız.

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

b) Metinde mülakatçının kendi gözlem ve yorumları var mıdır? Açıklayınız.

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

c) Bu mülakat hangi mülakat türüne örnektir? Neden?

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

d) Metindeki soruların niteliğini değerlendiriniz (açık uçlu mu, kapalı uçlu mu, yönlendirici mi?).

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

e) Bu mülakat metninin yapısal bölümlerini (başlık, giriş, soru-cevap) belirleyiniz.

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

ETKİNLİK 7 – Mülakat Uygulama

Yönerge: Aşağıdaki senaryoya göre bir mülakat hazırlayınız.

Senaryo: Okulunuzun kütüphanecisiyle "Gençlerin Okuma Alışkanlığı" konulu bir mülakat yapacaksınız.

a) Mülakat öncesinde yapmanız gereken hazırlık adımlarını yazınız (en az 4 madde):

1. _________________________________________________________________________

2. _________________________________________________________________________

3. _________________________________________________________________________

4. _________________________________________________________________________

b) Bu mülakat için en az 6 açık uçlu soru hazırlayınız:

1. _________________________________________________________________________

2. _________________________________________________________________________

3. _________________________________________________________________________

4. _________________________________________________________________________

5. _________________________________________________________________________

6. _________________________________________________________________________

c) Hazırladığınız soruları kullanarak kısa bir mülakat metni (başlık + giriş + en az 3 soru-cevap + kapanış) yazınız:

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

ETKİNLİK 1 – CEVAP ANAHTARI

1. soru-cevap   2. mülakatçı (görüşmeci) / kaynak kişi   3. gözlemlerini / yorumlarını   4. Diyorlar Ki   5. gizlilik   6. portre   7. sonda   8. gazetecilik

ETKİNLİK 2 – CEVAP ANAHTARI

1. Y   2. D   3. Y   4. D   5. Y   6. D   7. D   8. D

ETKİNLİK 3 – CEVAP ANAHTARI

A - B (Bilgi amaçlı mülakat: uzman kişiden teknik bilgi edinilir)
B - D (Portre mülakatı: kişi yaşam hikâyesiyle tanıtılır)
C - E (Fikir mülakatı: görüş ve değerlendirmeler alınır)
D - A (Grup mülakatı: birden fazla kişiyle görüşülür)
E - C (Basın toplantısı: birden fazla gazeteci soru sorar)

Sıkça Sorulan Sorular

11. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı müfredatı 2025-2026 yılında kaç ünite?

2025-2026 müfredatına göre 11. sınıf türk dili ve edebiyatı dersi birden fazla üniteden oluşmaktadır. Sayfadaki ünite listesinden güncel bilgiye ulaşabilirsiniz.

11. sınıf mülakat konuları hangi dönemlerde işleniyor?

11. sınıf türk dili ve edebiyatı dersi konuları 1. dönem ve 2. dönem olarak iki yarıyılda işlenmektedir. Her ünitenin tahmini süre bilgisi Millî Eğitim Bakanlığı'nın haftalık ders planlarında yer almaktadır.

11. sınıf türk dili ve edebiyatı müfredatı ne zaman güncellendi?

Gösterilen içerik 2025-2026 eğitim-öğretim yılı için güncellenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi sitesinde yayımlanan müfredat dokümanları esas alınmıştır.