İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev

Söylev (nutuk), bir topluluğa belirli bir amaç doğrultusunda seslenme, onları etkileme, harekete geçirme veya bilgilendirme amacıyla yapılan etkili konuşmalardır. Türk edebiyatının en eski dönemlerinden itibaren söylev geleneğinin güçlü bir şekilde var olduğu görülmektedir. 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusu, bu geleneğin kökenlerini ve en önemli örneklerini ele almaktadır. Bu konu anlatımında, İslamiyet öncesi dönemde Türklerin söylev anlayışını, söylevin temel özelliklerini, önemli örneklerini ve bu dönemin edebiyat tarihindeki yerini ayrıntılı biçimde inceleyeceğiz.

Söylev (Nutuk) Nedir?

Söylev, Türkçede "nutuk" olarak da bilinen, bir kişinin bir topluluğa karşı yaptığı etkili ve planlı konuşmadır. Söylevlerin temel amacı dinleyicileri belirli bir konuda bilgilendirmek, ikna etmek veya harekete geçirmektir. Söylev türünün tarih boyunca farklı uygarlıklarda önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Antik Yunan'da hitabet sanatı, Roma'da senatodaki konuşmalar nasıl bu geleneğin Batı dünyasındaki örnekleri ise Türk dünyasında da söylev geleneği en az o kadar eski ve köklü bir geçmişe sahiptir.

Söylevin temel özellikleri şu şekilde sıralanabilir:

• Etkileyicilik: Söylevin en belirgin özelliği dinleyiciyi etkileme gücüdür. Konuşmacı, ses tonunu, beden dilini ve söz sanatlarını kullanarak dinleyicilerin duygularına ve düşüncelerine hitap eder.
• Hitabet gücü: Söylev yapan kişi, güçlü bir hitabet yeteneğine sahip olmalıdır. Kelimelerin seçimi, cümlelerin kuruluşu ve anlatımın akıcılığı büyük önem taşır.
• Toplumsal amaç: Söylevler genellikle toplumsal bir mesele hakkında verilir. Savaş, barış, yönetim, adalet gibi konular söylevlerin en sık işlediği temalardır.
• Planlı yapı: Söylevler doğaçlama gibi görünse de genellikle önceden düşünülmüş ve planlı bir yapıya sahiptir. Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
• Coşkulu ve kararlı üslup: Söylevin dili genellikle coşkulu, kararlı ve güçlüdür. Konuşmacı, inandığı değerleri tutkuyla savunur.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatına Genel Bakış

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, Türklerin İslam dinini kabul etmeden önceki dönemde oluşturdukları sözlü ve yazılı edebiyat ürünlerinin tamamını kapsar. Bu dönem, Türk edebiyatının en eski ve en köklü dönemlerinden biridir. İslamiyet öncesi Türk edebiyatı iki ana kolda incelenir: Sözlü Edebiyat ve Yazılı Edebiyat.

Sözlü edebiyat döneminde Türkler, koşuk, sagu, sav ve destan gibi türler oluşturmuşlardır. Bu türler, toplumsal yaşamın her alanına yayılmış ve nesilden nesile aktarılmıştır. Yazılı edebiyat dönemi ise Göktürk ve Uygur alfabeleriyle yazılmış metinlerle başlar. Bu dönemde ortaya çıkan en önemli eserler Göktürk Yazıtları'dır (Orhun Abideleri). İşte İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusunun en önemli kaynağı da bu yazıtlardır.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev Geleneği

Türklerde söylev geleneğinin kökeni çok eskilere dayanmaktadır. Bozkır yaşamında boy beyleri, kağanlar ve hatunlar, toplumun önünde konuşmalar yaparak halkı yönlendirmiş, onlara yol göstermiş ve önemli kararlar almışlardır. Bu konuşmalar, doğal olarak söylev niteliği taşımaktadır.

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusunu incelerken, Türklerin devlet yönetiminde söylevin ne denli önemli bir yer tuttuğunu görmek mümkündür. Kağanlar, özellikle savaş öncesi ordularına, toy (meclis) toplantılarında beylerine ve halka hitap ederek söylev vermişlerdir. Bu söylevlerde millet sevgisi, vatan bilinci, bağımsızlık ruhu ve birlik çağrısı gibi temalar ön plana çıkmaktadır.

İslamiyet öncesi dönemde söylevlerin en belirgin özellikleri şunlardır:

• Toplumsal birlik vurgusu: Söylevlerde Türk milletinin birlik ve beraberlik içinde olması gerektiği sürekli vurgulanmıştır. Parçalanmanın ve bölünmenin tehlikeleri açıkça dile getirilmiştir.
• Devlet bilinci: Kağanlar, söylevlerinde devletin önemini, devlet olmadan milletin var olamayacağını anlatmışlardır. Bu bilinç, Türklerin tarih boyunca güçlü devletler kurmalarının temelini oluşturmuştur.
• Tarihi ders verme: Söylevlerde geçmişten örnekler verilerek halkın uyarılması söz konusudur. Ataların başarıları ve hataları, gelecek nesillere ders olarak aktarılmıştır.
• Doğrudan hitap: Söylevlerde doğrudan millete, beylere veya halka seslenilmiştir. Bu doğrudan hitap, söylevin etkisini artıran önemli bir unsurdur.
• Sade ve güçlü dil: İslamiyet öncesi dönemin söylevlerinde yabancı etkilerden uzak, sade ve güçlü bir Türkçe kullanılmıştır.

Göktürk Yazıtları (Orhun Abideleri) ve Söylev

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında söylevin en önemli ve en somut örnekleri Göktürk Yazıtları'dır. Orhun Abideleri olarak da bilinen bu yazıtlar, Türk edebiyatının ve tarihinin en değerli kaynaklarından biridir. 8. yüzyılda (MS 720-735 yılları arasında) dikilen bu yazıtlar, bugünkü Moğolistan topraklarındaki Orhun Vadisi'nde bulunmaktadır.

Göktürk Yazıtları üç ana bölümden oluşmaktadır:

• Bilge Kağan Yazıtı (735): Bilge Kağan'ın ağzından Türk milletine seslenen bu yazıt, kağanın halkına verdiği öğütleri ve devletin geleceğine dair düşüncelerini içermektedir.
• Kül Tigin Yazıtı (732): Bilge Kağan tarafından kardeşi Kül Tigin'in anısına diktirilen bu yazıt, Kül Tigin'in kahramanlıklarını ve Türk milletinin tarihini anlatmaktadır.
• Tonyukuk Yazıtı (720-725): Göktürk Devleti'nin ünlü veziri Tonyukuk tarafından diktirilen bu yazıt, Tonyukuk'un kendi hayatını ve devlete olan hizmetlerini anlatmaktadır.

Bu yazıtlar, Türk edebiyatında söylev türünün bilinen ilk yazılı örnekleridir. Yazıtlardaki dil, üslup ve anlatım biçimi incelendiğinde, bunların birer söylev metni olduğu açıkça görülmektedir. Kağanlar ve devlet adamları, bu yazıtlarda halka seslenmekte, onlara öğütler vermekte ve geçmişten dersler çıkarmalarını istemektedirler.

Kül Tigin Yazıtı'nda Söylev Özellikleri

Kül Tigin Yazıtı, İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Bu yazıtta Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin'in ölümü üzerine Türk milletine seslenmektedir. Yazıtın söylev özelliklerini taşıyan başlıca yönleri şunlardır:

Doğrudan hitap: Bilge Kağan, yazıtın pek çok yerinde doğrudan Türk milletine seslenmektedir. "Türk, Oğuz beyleri, milleti, işitin!" gibi ifadeler, söylevin hitap özelliğini açıkça yansıtmaktadır. Bu doğrudan seslenişler, metnin bir söylev olarak planlandığını göstermektedir.

Uyarı ve öğüt verme: Yazıtta Bilge Kağan, Türk milletini Çin'in tatlı sözlerine ve yumuşak ipeklerine aldanmamaları konusunda uyarmaktadır. "Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yakınlaştırırmış" ifadeleri, halkı bilinçlendirme amacı taşımaktadır.

Tarihsel anlatım: Kül Tigin Yazıtı'nda Türk milletinin geçmişteki hataları ve başarıları anlatılmaktadır. Göktürk Devleti'nin kuruluşu, yıkılışı ve yeniden kuruluşu gibi tarihsel olaylar söylev üslubuyla aktarılmaktadır. Bu tarihsel anlatım, halkın geçmişten ders çıkarmasını sağlama amacı taşır.

Millet bilinci: Yazıtın en dikkat çekici özelliklerinden biri, millet bilincinin sürekli vurgulanmasıdır. Bilge Kağan, Türk milletinin birlik olması gerektiğini, dağılırsa yok olacağını açıkça ifade etmektedir. Bu vurgu, söylevin toplumsal birlik amacına hizmet etmektedir.

Duygusal ve coşkulu anlatım: Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin'in ölümünden duyduğu üzüntüyü ve Türk milletine olan sevgisini derin bir duygusallıkla dile getirmektedir. Bu duygusal ton, söylevin etkileyicilik özelliğini güçlendirmektedir.

Bilge Kağan Yazıtı'nda Söylev Unsurları

Bilge Kağan Yazıtı, Bilge Kağan'ın ölümünden sonra onun adına diktirilen ve kağanın milletine bıraktığı son mesajları içeren bir anıt taştır. Bu yazıt da söylev türünün önemli özelliklerini barındırmaktadır.

Bilge Kağan Yazıtı'nda kağan, milletine seslenirken adeta bir baba gibi öğüt vermektedir. Devletin nasıl yönetilmesi gerektiği, halkın hangi değerlere bağlı kalması gerektiği ve gelecekte karşılaşılabilecek tehlikeler konusunda uyarılar yapılmaktadır. Bu yazıtın söylev niteliğini güçlendiren en önemli unsur, metnin doğrudan halka yönelik bir seslenme olmasıdır.

Bilge Kağan, yazıtında Tanrı'nın kendisine kağanlık verdiğini, milletini tok ve zengin kıldığını anlatmaktadır. Bu ifadeler, kağanın meşruiyetini ve başarılarını vurgulayan söylev unsurlarıdır. Aynı zamanda "gece uyumadım, gündüz oturmadım" gibi ifadelerle halkı için ne kadar çalıştığını dile getirmektedir. Bu özverili tutum, söylevin inandırıcılığını artıran önemli bir unsurdur.

Tonyukuk Yazıtı'nda Söylev Nitelikleri

Tonyukuk Yazıtı, diğer iki yazıttan farklı olarak bir kağan tarafından değil, bir devlet adamı (vezir/bilge) tarafından yazdırılmıştır. Tonyukuk, Göktürk Devleti'nin yeniden kurulmasında büyük rol oynayan bilge bir devlet adamıdır ve yazıtında kendi hayatını, deneyimlerini ve devlete olan hizmetlerini anlatmaktadır.

Tonyukuk Yazıtı'nın söylev olarak değerlendirilmesinin başlıca nedenleri şunlardır: Tonyukuk, yazıtında yaptığı savaşları, verdiği kararları ve bu kararların sonuçlarını anlatırken adeta gelecek nesillere bir ders vermektedir. Kendi deneyimlerinden yola çıkarak doğru liderliğin ve akıllı siyasetin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca Tonyukuk, yazıtında Çin ile ilişkileri değerlendirirken stratejik düşüncesini ortaya koymakta ve milletine akılcı politikalar izlenmesi gerektiğini anlatmaktadır.

Tonyukuk Yazıtı'nın diğer yazıtlardan ayrılan en önemli özelliği, birinci tekil şahıs anlatımının daha belirgin olmasıdır. Tonyukuk, kendi başarılarını ve katkılarını doğrudan anlatarak bir nevi özeleştiri ve özgüven dengesini yansıtmaktadır. Bu anlatım biçimi, söylevin kişisel bir perspektiften yapılmasının etkili bir örneğidir.

Göktürk Yazıtları'ndaki Söylev Dili ve Üslubu

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusunda yazıtlardaki dil ve üslup özellikleri büyük önem taşımaktadır. Göktürk Yazıtları'nda kullanılan dil ve üslubun başlıca özellikleri şöyle sıralanabilir:

• Sade Türkçe: Yazıtlarda Arapça ve Farsça kelimelerin etkisi bulunmamaktadır. Dönemin öz Türkçesi kullanılmıştır. Bu durum, metnin halkın tamamı tarafından anlaşılabilir olmasını sağlamıştır.
• Hitap cümleleri: "Türk milleti, işit!", "Ey Türk, Oğuz beyleri!" gibi hitap cümleleri söylevin en belirgin dil özelliklerindendir. Bu cümleler, dinleyicinin dikkatini çekme ve onlarla doğrudan iletişim kurma amacı taşır.
• Tekrar (yineleme): Yazıtlarda bazı ifadeler tekrar edilerek vurgu yapılmıştır. "Üstte mavi gök çökmese, altta yağız yer delinmese, senin ilini ve töreni kim bozabilir?" gibi ifadelerdeki koşul cümleleri, söylevin gücünü artıran tekrar unsurlarıdır.
• Karşıtlık (tezat): Yazıtlarda iyi ile kötü, doğru ile yanlış, birlik ile bölünme gibi karşıtlıklar sıklıkla kullanılmıştır. Bu karşıtlıklar, söylevin mesajını güçlendirme amacı taşır.
• Mecaz ve benzetmeler: Yazıtlardaki söylev dilinde mecazlı anlatımlar ve benzetmeler de yer almaktadır. Örneğin Çin'in altın, gümüş ve ipeklerinin Türk milletini aldatmak için bir araç olarak kullanıldığı anlatılırken etkili benzetmelere başvurulmuştur.
• Cümlelerin kısa ve etkili olması: Söylev dilinin doğasına uygun olarak yazıtlarda cümleler genellikle kısa, öz ve etkilidir. Bu yapı, mesajın net bir şekilde iletilmesini sağlar.

Söylevin İslamiyet Öncesi Türk Toplumundaki Yeri

İslamiyet öncesi Türk toplumunda söylev, sadece yazılı metinlerle sınırlı değildir. Sözlü gelenekte de söylevin önemli bir yeri bulunmaktadır. Türk kağanları, savaş öncesinde ordularına moral vermek ve onları harekete geçirmek amacıyla söylevler vermişlerdir. Bu söylevlerde cesaret, yiğitlik, vatan sevgisi ve bağımsızlık gibi temalar işlenmiştir.

Ayrıca toy adı verilen toplantılarda (meclislerde) kağanlar ve beyler, topluluk önünde konuşmalar yapmışlardır. Bu konuşmalar, devlet yönetimi, savaş kararları, barış antlaşmaları ve toplumsal düzenlemeler gibi konuları kapsamaktadır. Toy'lardaki bu konuşmalar da söylev niteliği taşımaktadır.

Destanlarda da söylev unsurlarına rastlanmaktadır. Oğuz Kağan Destanı, Ergenekon Destanı ve Göç Destanı gibi önemli Türk destanlarında kahramanların halka veya ordularına yaptıkları konuşmalar söylev özelliği taşımaktadır. Bu destanlardaki söylevler, sözlü geleneğin bir yansıması olarak nesilden nesile aktarılmıştır.

Destanlardaki Söylev Unsurları

İslamiyet öncesi Türk destanları, söylev geleneğinin sözlü edebiyattaki izlerini taşıyan önemli kaynaklardır. Oğuz Kağan Destanı'nda Oğuz Kağan'ın milletine seslenişi, onları fetihlere çağırması ve birlik mesajı vermesi söylev niteliği taşımaktadır. Oğuz Kağan'ın "Güneş bayrak olsun, gök çadır olsun" şeklindeki sözleri, halkını harekete geçirme amacı taşıyan güçlü bir söylev cümlesidir.

Ergenekon Destanı'nda ise Türklerin demir dağı eriterek Ergenekon'dan çıkış sahnesinde liderlerin halka yaptıkları konuşmalar söylev özellikleri taşımaktadır. Bu konuşmalarda özgürlük, bağımsızlık ve yeniden doğuş temaları güçlü bir şekilde işlenmiştir.

Göç Destanı'nda Uygur Türklerinin kutsal taşlarını (yada taşı) Çinlilere kaptırması sonrası yaşanan kıtlık ve göç sürecinde topluluk liderlerinin halka yaptıkları uyarılar ve çağrılar da söylev niteliğindedir. Bu söylevlerde kadercilik ve yeniden güçlenme temaları işlenmiştir.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylevin Yapısal Özellikleri

İslamiyet öncesi dönemde söylevlerin belirli bir yapısal düzen içinde oluşturulduğu görülmektedir. Bu yapısal özellikler şöyle özetlenebilir:

Giriş bölümü: Söylevlerin giriş bölümünde genellikle Tanrı'ya (Gök Tanrı) seslenme veya onun iradesine atıf yapma yer alır. Göktürk Yazıtları'nda "Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağan" ifadesi, söylevin girişinde ilahi meşruiyetin vurgulandığını göstermektedir. Bu giriş, dinleyicinin dikkatini çekmekte ve konuşmacının otoritesini pekiştirmektedir.

Gelişme bölümü: Söylevin ana gövdesini oluşturan bu bölümde tarihsel olaylar, uyarılar, öğütler ve açıklamalar yer almaktadır. Göktürk Yazıtları'nda kağanların yaptıkları savaşlar, elde ettikleri zaferler ve milletin yaşadığı sıkıntılar bu bölümde ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır.

Sonuç bölümü: Söylevin kapanış kısmında genellikle özet niteliğinde bir mesaj veya güçlü bir çağrı yer almaktadır. Yazıtlardaki "Ey Türk milleti, titre ve kendine dön!" ifadesi, söylevin sonuç bölümündeki güçlü kapanış örneğidir. Bu kapanış cümlesi, tüm söylevin özünü yansıtmakta ve dinleyicide kalıcı bir etki bırakmaktadır.

Göktürk Yazıtları'ndan Örnek Söylev Cümleleri ve İncelemeleri

Göktürk Yazıtları'ndan alınan bazı önemli söylev cümleleri ve bu cümlelerin analizi, 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusunun daha iyi anlaşılması için büyük önem taşımaktadır.

Örnek 1: "Üstte mavi gök çökmese, altta yağız yer delinmese, Türk milleti, senin ilini, töreni kim bozabilirdi?" Bu cümlede koşul yapısıyla birlikte güçlü bir vurgu yapılmıştır. Gök ve yerin simgesel kullanımı, Türk devletinin sarsılmazlığını ifade eder. Söylev tekniği açısından bu cümle, dinleyicide gurur ve güven duygusu uyandırma amacı taşımaktadır.

Örnek 2: "Türk, Oğuz beyleri, milleti, işitin! Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, ilini, töreni kim bozabilir?" Bu ifade doğrudan hitap içermektedir. Beylere ve millete aynı anda seslenilmesi, söylevin kapsayıcılığını göstermektedir. Tekrar eden motifler ise mesajın güçlendirilmesine hizmet etmektedir.

Örnek 3: "Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için, kağan oturdum. Kağan oturup aç milleti doyurdum, fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım." Bu cümlede kağanın halka olan sorumluluğu ve başarıları vurgulanmaktadır. Söylev tekniği açısından kişisel başarıların sıralanması, konuşmacının inandırıcılığını ve otoritesini güçlendirme amacı taşır.

Örnek 4: "Çin milletinin tatlı sözüne, yumuşak ipek kumaşına aldanıp çok çok, Türk milleti, öldün." Bu cümlede uyarı ve eleştiri bir arada sunulmaktadır. Geçmişteki hataların hatırlatılması, söylevin ders verme işlevini yerine getirmektedir.

İslamiyet Öncesi Söylevin Sonraki Dönemlere Etkisi

İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki söylev geleneği, Türk edebiyatının sonraki dönemlerini derinden etkilemiştir. İslamiyet'in kabulünden sonra söylev geleneği, hutbe ve vaaz gibi dini içerikli konuşmalarla da zenginleşmiştir. Ancak Göktürk Yazıtları'ndaki söylev anlayışının temel özellikleri olan doğrudan hitap, toplumsal birlik vurgusu ve millî bilinç, sonraki dönemlerde de devam etmiştir.

Cumhuriyet dönemine gelindiğinde Mustafa Kemal Atatürk'ün ünlü "Nutuk" adlı eseri, Türk söylev geleneğinin en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Atatürk'ün Nutuk'unda da Göktürk Yazıtları'ndaki söylev geleneğinin izlerini görmek mümkündür: millete seslenme, tarihsel olayları aktarma, uyarıda bulunma ve geleceğe yönelik hedefler belirleme gibi unsurlar her iki eserde de ortaktır.

İslamiyet Öncesi Söylev ile Diğer Edebî Türlerin Karşılaştırılması

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında söylev, diğer edebî türlerden bazı önemli farklarla ayrılmaktadır. Destan ile söylev arasındaki en temel fark, destanın olağanüstü olaylara yer vermesi ve anlatı özelliği taşımasıyken söylevin doğrudan hitap etme ve ikna etme amacı taşımasıdır. Koşuk, aşk ve doğa konularını işlerken söylev siyasi ve toplumsal konulara odaklanır. Sagu, yas ve ölüm temasını işleyen şiirsel bir türken söylev sadece duygusal değil, aynı zamanda düşünsel ve ikna edici bir yapıya sahiptir. Sav ise atasözü niteliğinde kısa ve öz ifadeler içerirken söylev uzun ve ayrıntılı bir yapıya sahiptir.

Bununla birlikte söylev, bu türlerle bazı ortak noktalar da taşımaktadır. Örneğin destanlardaki kahramanların konuşmalarında söylev unsurları bulunabilir. Sagu'daki duygusal yoğunluk, söylevlerde de karşımıza çıkabilir. Savlardaki özlü söyleyiş ise söylevin etkileyici cümlelerinde kendini gösterebilir.

Konunun Özeti ve Değerlendirme

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatında Söylev konusu, Türk edebiyatının en köklü türlerinden biri olan söylevin tarihsel gelişimini anlamamız açısından büyük önem taşımaktadır. İslamiyet öncesi dönemde söylev, özellikle Göktürk Yazıtları (Orhun Abideleri) ile somut bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Bu yazıtlarda Bilge Kağan, Kül Tigin adına ve Tonyukuk kendi adına Türk milletine seslenerek söylev geleneğinin en güçlü örneklerini vermişlerdir.

Bu söylevlerde millî birlik, devlet bilinci, bağımsızlık ruhu, geçmişten ders çıkarma ve geleceğe yönelik uyarılar gibi temel temalar işlenmiştir. Söylevin dili sade, etkili ve doğrudan hitap içeren bir yapıdadır. Tekrar, karşıtlık, koşul cümleleri ve benzetme gibi anlatım teknikleri söylevin etkisini artırmıştır.

Sonuç olarak İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki söylev geleneği, yalnızca edebî bir tür değil, aynı zamanda Türk milletinin siyasi, toplumsal ve kültürel tarihinin de önemli bir yansımasıdır. Bu gelenek, yüzyıllar boyunca farklı biçimlerde devam etmiş ve Türk edebiyatının zengin söylev mirasını oluşturmuştur.