📌 Konu

Basamak Değeri ve Sayı Değeri

Doğal sayılarda basamak değeri ve sayı değeri kavramları.

Doğal sayılarda basamak değeri ve sayı değeri kavramları.

Konu Anlatımı

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri

Sevgili öğrenciler, bu dersimizde 5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusunu en ince ayrıntısına kadar öğreneceğiz. Bu konu, doğal sayılar ünitesinin temel taşlarından biridir ve ilerleyen sınıflarda göreceğiniz pek çok matematik konusunun temelini oluşturur. Hazırsanız başlayalım!

Doğal Sayılarda Basamak Kavramı

Matematikte kullandığımız sayılar rakamlardan oluşur. Kullandığımız rakamlar 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 olmak üzere toplam 10 tanedir. Bu rakamlar yan yana gelerek sayıları oluşturur. Her rakamın sayı içindeki konumuna basamak denir. Bir sayıdaki rakamların bulunduğu basamak, o rakamın değerini doğrudan etkiler. İşte bu nedenle basamak değeri ve sayı değeri kavramlarını çok iyi anlamamız gerekir.

Bir sayıyı sağdan sola doğru okuduğumuzda basamaklar şu şekilde sıralanır:

  • Birler basamağı: Sağdan birinci sırada yer alır.
  • Onlar basamağı: Sağdan ikinci sırada yer alır.
  • Yüzler basamağı: Sağdan üçüncü sırada yer alır.
  • Binler basamağı: Sağdan dördüncü sırada yer alır.
  • On binler basamağı: Sağdan beşinci sırada yer alır.
  • Yüz binler basamağı: Sağdan altıncı sırada yer alır.
  • Milyonlar basamağı: Sağdan yedinci sırada yer alır.

Bu sıralama daha büyük sayılarda on milyonlar, yüz milyonlar, milyarlar şeklinde devam eder. Ancak 5. sınıf düzeyinde genellikle milyonlar basamağına kadar olan sayılarla çalışırız.

Sayı Değeri Nedir?

Sayı değeri, bir rakamın sayı içindeki bulunduğu basamaktan bağımsız olarak, kendi başına ifade ettiği değerdir. Başka bir deyişle, bir rakamın sayı değeri her zaman o rakamın kendisine eşittir. Rakam hangi basamakta olursa olsun, sayı değeri değişmez.

Örneğin 4.857 sayısını ele alalım. Bu sayıdaki her bir rakamın sayı değeri şu şekildedir:

  • 4 rakamının sayı değeri = 4
  • 8 rakamının sayı değeri = 8
  • 5 rakamının sayı değeri = 5
  • 7 rakamının sayı değeri = 7

Gördüğünüz gibi sayı değeri kavramı oldukça basittir. Rakamın kendisi ne ise sayı değeri de odur. 9 rakamının sayı değeri her zaman 9'dur; ister birler basamağında olsun, ister milyonlar basamağında olsun fark etmez.

Basamak Değeri Nedir?

Basamak değeri, bir rakamın sayı içinde bulunduğu basamağa göre kazandığı değerdir. Bu kavram, sayı değerinden farklıdır çünkü basamak değeri, rakamın konumuna bağlı olarak değişir. Bir rakamın basamak değerini bulmak için o rakam, bulunduğu basamağın sayısal karşılığı ile çarpılır.

Basamakların sayısal karşılıkları şu şekildedir:

  • Birler basamağı: 1
  • Onlar basamağı: 10
  • Yüzler basamağı: 100
  • Binler basamağı: 1.000
  • On binler basamağı: 10.000
  • Yüz binler basamağı: 100.000
  • Milyonlar basamağı: 1.000.000

Şimdi 4.857 sayısını tekrar ele alalım ve her rakamın basamak değerini bulalım:

  • 4 rakamı binler basamağında → Basamak değeri = 4 × 1.000 = 4.000
  • 8 rakamı yüzler basamağında → Basamak değeri = 8 × 100 = 800
  • 5 rakamı onlar basamağında → Basamak değeri = 5 × 10 = 50
  • 7 rakamı birler basamağında → Basamak değeri = 7 × 1 = 7

Dikkat ederseniz, tüm basamak değerlerini topladığımızda sayının kendisini elde ederiz: 4.000 + 800 + 50 + 7 = 4.857. Bu durum her sayı için geçerlidir ve sayının açılımı olarak adlandırılır.

Basamak Değeri ile Sayı Değeri Arasındaki Fark

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusunda en çok karıştırılan nokta bu iki kavram arasındaki farktır. Şimdi bu farkı net bir şekilde ortaya koyalım:

Sayı değeri, rakamın kendisidir ve her zaman aynı kalır. Basamak değeri ise rakamın bulunduğu konuma göre değişir. Aynı rakam farklı basamaklarda farklı basamak değerlerine sahip olabilir, ancak sayı değeri her zaman aynıdır.

Örneğin 3.535 sayısında iki tane 3 ve iki tane 5 rakamı vardır. Her bir rakamın sayı değeri ve basamak değerini inceleyelim:

  • Binler basamağındaki 3: Sayı değeri = 3, Basamak değeri = 3.000
  • Yüzler basamağındaki 5: Sayı değeri = 5, Basamak değeri = 500
  • Onlar basamağındaki 3: Sayı değeri = 3, Basamak değeri = 30
  • Birler basamağındaki 5: Sayı değeri = 5, Basamak değeri = 5

Bu örnekte binler basamağındaki 3 ile onlar basamağındaki 3'ün sayı değerleri aynıdır (ikisi de 3), ancak basamak değerleri farklıdır (3.000 ve 30). Bu fark, rakamların bulunduğu konumdan kaynaklanır.

Büyük Sayılarda Basamak Değeri ve Sayı Değeri

5. sınıf düzeyinde altı ve yedi basamaklı sayılarla da çalışırız. Şimdi daha büyük bir sayı üzerinde alıştırma yapalım.

Örnek: 2.496.378 sayısındaki her rakamın sayı değerini ve basamak değerini bulalım.

  • 2 → Milyonlar basamağı: Sayı değeri = 2, Basamak değeri = 2.000.000
  • 4 → Yüz binler basamağı: Sayı değeri = 4, Basamak değeri = 400.000
  • 9 → On binler basamağı: Sayı değeri = 9, Basamak değeri = 90.000
  • 6 → Binler basamağı: Sayı değeri = 6, Basamak değeri = 6.000
  • 3 → Yüzler basamağı: Sayı değeri = 3, Basamak değeri = 300
  • 7 → Onlar basamağı: Sayı değeri = 7, Basamak değeri = 70
  • 8 → Birler basamağı: Sayı değeri = 8, Basamak değeri = 8

Kontrol edelim: 2.000.000 + 400.000 + 90.000 + 6.000 + 300 + 70 + 8 = 2.496.378. Doğru!

Sayıların Açılımı (Çözümlemesi)

Bir sayının açılımı, o sayıdaki her rakamın basamak değerinin toplamı şeklinde yazılmasıdır. Bu işleme sayının çözümlemesi veya sayının açık yazılışı da denir. Basamak değerlerini öğrendikten sonra sayıların açılımını yazmak çok kolaydır.

Örnek: 56.231 sayısının açılımını yazalım.

56.231 = 50.000 + 6.000 + 200 + 30 + 1

Bu açılımı şu şekilde de yazabiliriz:

56.231 = 5 × 10.000 + 6 × 1.000 + 2 × 100 + 3 × 10 + 1 × 1

Her iki yazım da doğrudur ve sınavlarda her ikisi de kabul edilir. İlk yazımda basamak değerlerinin toplamı, ikinci yazımda ise rakamların basamak karşılıkları ile çarpımlarının toplamı gösterilmiştir.

0 (Sıfır) Rakamının Basamak Değeri ve Sayı Değeri

Bu konu sınavlarda sıkça sorulan özel bir durumdur. 0 rakamının hem sayı değeri hem de basamak değeri her zaman 0'dır. Sıfır hangi basamakta olursa olsun, 0 ile çarpım sonucu her zaman 0 elde edilir.

Örnek: 7.024 sayısında 0 rakamının durumunu inceleyelim.

  • 0 rakamı yüzler basamağındadır.
  • Sayı değeri = 0
  • Basamak değeri = 0 × 100 = 0

Sayının açılımında 0 olan basamak yazılmaz: 7.024 = 7.000 + 20 + 4. Burada yüzler basamağı 0 olduğu için açılımda yer almaz.

Basamak Değeri ve Sayı Değeri Arasındaki İlişki

Bir rakamın basamak değeri ile sayı değeri arasında matematiksel bir ilişki vardır. Basamak değeri = Sayı değeri × Basamağın karşılığı formülü ile bulunur. Bu formülü kullanarak ters işlem de yapabiliriz: Basamak değerini sayı değerine böldüğümüzde rakamın hangi basamakta olduğunu bulabiliriz.

Örnek: Bir rakamın sayı değeri 6, basamak değeri 60.000 ise bu rakam hangi basamaktadır?

60.000 ÷ 6 = 10.000 olduğuna göre rakam on binler basamağındadır.

Örnek: Bir rakamın sayı değeri 8, basamak değeri 800 ise bu rakam hangi basamaktadır?

800 ÷ 8 = 100 olduğuna göre rakam yüzler basamağındadır.

Basamak Değerleri Toplamı ve Farkı Soruları

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusunda karşınıza çıkacak önemli soru tiplerinden biri de basamak değerlerinin toplamı veya farkını bulmaktır.

Örnek: 48.265 sayısında 4 ile 6 rakamlarının basamak değerleri toplamı kaçtır?

4 rakamının basamak değeri = 40.000 (on binler basamağında)

6 rakamının basamak değeri = 60 (onlar basamağında)

Toplam = 40.000 + 60 = 40.060

Örnek: 73.491 sayısında en büyük basamak değerine sahip rakam ile en küçük basamak değerine sahip rakam arasındaki fark kaçtır?

Basamak değerleri: 7 → 70.000, 3 → 3.000, 4 → 400, 9 → 90, 1 → 1

En büyük basamak değeri: 70.000 (7 rakamı)

En küçük basamak değeri: 1 (1 rakamı)

Fark = 70.000 − 1 = 69.999

Sayı Değerleri Toplamı Soruları

Benzer şekilde sayı değerlerinin toplamı veya farkı da sorulabilir.

Örnek: 5.683 sayısındaki tüm rakamların sayı değerleri toplamı kaçtır?

5 + 6 + 8 + 3 = 22

Dikkat: Tüm rakamların sayı değerleri toplamı aslında o sayının rakamları toplamı ile aynı şeydir. Bu bilgi ileride bölünebilme kurallarında da işinize yarayacaktır.

Karşılaştırma Soruları

Sınavlarda sıkça karşılaşılan bir diğer soru tipi, iki farklı basamaktaki rakamların basamak değerlerinin veya sayı değerlerinin karşılaştırılmasıdır.

Örnek: 94.725 sayısında 9 rakamının basamak değeri, 7 rakamının basamak değerinin kaç katıdır?

9 rakamının basamak değeri = 90.000

7 rakamının basamak değeri = 700

90.000 ÷ 700 = 128,57... Hmm, bu tam bölünmedi. Sınavlarda genellikle tam bölünen sayılar sorulur. Farklı bir örnek yapalım:

Örnek: 84.200 sayısında 8 rakamının basamak değeri, 2 rakamının basamak değerinin kaç katıdır?

8 rakamının basamak değeri = 80.000

2 rakamının basamak değeri = 200

80.000 ÷ 200 = 400. Yani 8 rakamının basamak değeri, 2 rakamının basamak değerinin 400 katıdır.

Sayıyı Basamak Değerlerinden Oluşturma

Bazen size basamak değerleri verilir ve sayıyı bulmanız istenir. Bu tür sorularda verilen basamak değerlerini toplamak yeterlidir.

Örnek: Basamak değerleri toplamı 300.000 + 50.000 + 4.000 + 200 + 60 + 9 olan sayı hangisidir?

300.000 + 50.000 + 4.000 + 200 + 60 + 9 = 354.269

Örnek: On binler basamağındaki rakamın basamak değeri 70.000, yüzler basamağındaki rakamın basamak değeri 300, birler basamağındaki rakamın basamak değeri 5 olan üç basamağı bilinen beş basamaklı sayının diğer basamaklarında 0 varsa bu sayı kaçtır?

On binler: 70.000 → rakam 7, Binler: 0, Yüzler: 300 → rakam 3, Onlar: 0, Birler: 5 → rakam 5

Sayı = 70.305

Günlük Hayatta Basamak Değeri

Basamak değeri kavramı sadece matematik derslerinde değil, günlük hayatımızda da karşımıza çıkar. Örneğin para hesaplarken 1.250 TL'nin açılımı 1.000 + 200 + 50 TL şeklindedir. Binlik, yüzlük ve ellilik banknotlarla bu parayı ifade edebiliriz. Benzer şekilde kilometre, nüfus veya herhangi bir büyüklüğü ifade ederken basamak kavramını kullanırız.

Sık Yapılan Hatalar ve Uyarılar

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusunda öğrencilerin en çok yaptığı hatalar şunlardır:

  • Sayı değeri ile basamak değerini karıştırmak: Sayı değeri rakamın kendisi, basamak değeri ise rakamın konumuna göre aldığı değerdir. Bu iki kavramı karıştırmamaya dikkat edin.
  • Sıfırın basamak değerini yanlış hesaplamak: Sıfırın basamak değeri her zaman 0'dır. Bazı öğrenciler sıfırın bulunduğu basamağın değerini (100, 1.000 gibi) yazabilir, ancak bu yanlıştır.
  • Basamak sırasını karıştırmak: Basamaklar sağdan sola doğru büyür. Birler basamağı en sağda, en yüksek basamak en soldadır.
  • Açılım yazarken basamak atlama: Sayının açılımını yazarken 0 olan basamağı atlamayı unutmak veya bir basamağı yanlış yazmak sık yapılan hatalardandır.

Konu Özeti

Bu dersimizde 5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusunu tüm yönleriyle ele aldık. Öğrendiklerimizi kısaca özetleyelim:

  • Sayı değeri: Rakamın kendisidir, bulunduğu basamaktan bağımsızdır ve her zaman aynı kalır.
  • Basamak değeri: Rakamın bulunduğu basamağa göre kazandığı değerdir. Rakam × Basamak karşılığı formülü ile hesaplanır.
  • Bir sayının tüm basamak değerlerinin toplamı, sayının kendisini verir.
  • Sıfır rakamının hem sayı değeri hem de basamak değeri 0'dır.
  • Basamak değeri ile sayı değeri arasındaki oran, rakamın bulunduğu basamağın karşılığını verir.

Bu konuyu iyi öğrenmek, ileride göreceğiniz büyük doğal sayılar, ondalık kesirler ve bölünebilme kuralları gibi konularda da size büyük kolaylık sağlayacaktır. Bol bol alıştırma yaparak konuyu pekiştirmenizi öneriyoruz. Başarılar dileriz!

Örnek Sorular

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri Çözümlü Sorular

Aşağıda 5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusuyla ilgili 10 adet çözümlü soru bulunmaktadır. Her sorunun ardından ayrıntılı çözümü verilmiştir.

Soru 1 (Çoktan Seçmeli)

63.845 sayısında 8 rakamının basamak değeri kaçtır?

A) 8    B) 80    C) 800    D) 8.000

Çözüm: 63.845 sayısında 8 rakamı yüzler basamağındadır. Basamak değeri = 8 × 100 = 800. Cevap: C) 800

Soru 2 (Çoktan Seçmeli)

472.916 sayısında 7 rakamının sayı değeri ile basamak değeri arasındaki fark kaçtır?

A) 69.993    B) 69.930    C) 70.000    D) 6.993

Çözüm: 7 rakamı on binler basamağındadır. Sayı değeri = 7, Basamak değeri = 7 × 10.000 = 70.000. Fark = 70.000 − 7 = 69.993. Cevap: A) 69.993

Soru 3 (Çoktan Seçmeli)

Bir sayıda 5 rakamının basamak değeri 500.000 ise bu rakam hangi basamaktadır?

A) Binler    B) On binler    C) Yüz binler    D) Milyonlar

Çözüm: Basamak değeri = Sayı değeri × Basamak karşılığı. 500.000 = 5 × 100.000. Basamak karşılığı 100.000 olan basamak yüz binler basamağıdır. Cevap: C) Yüz binler

Soru 4 (Çoktan Seçmeli)

30.507 sayısında 0 rakamının basamak değeri kaçtır?

A) 0    B) 10    C) 100    D) 1.000

Çözüm: Sıfır rakamının basamak değeri hangi basamakta olursa olsun her zaman 0'dır. Bu sayıda iki tane 0 vardır; birisi binler basamağında, diğeri onlar basamağındadır. Her ikisinin de basamak değeri 0'dır. Cevap: A) 0

Soru 5 (Çoktan Seçmeli)

94.362 sayısındaki tüm rakamların sayı değerleri toplamı kaçtır?

A) 20    B) 22    C) 24    D) 26

Çözüm: Sayı değerleri toplamı = 9 + 4 + 3 + 6 + 2 = 24. Cevap: C) 24

Soru 6 (Açık Uçlu)

185.493 sayısındaki her rakamın basamak değerini yazarak sayının açılımını gösteriniz.

Çözüm:

1 → Yüz binler basamağı → Basamak değeri: 100.000

8 → On binler basamağı → Basamak değeri: 80.000

5 → Binler basamağı → Basamak değeri: 5.000

4 → Yüzler basamağı → Basamak değeri: 400

9 → Onlar basamağı → Basamak değeri: 90

3 → Birler basamağı → Basamak değeri: 3

Açılım: 185.493 = 100.000 + 80.000 + 5.000 + 400 + 90 + 3

Soru 7 (Açık Uçlu)

Bir sayıda 6 rakamının basamak değeri 6.000, 3 rakamının basamak değeri 30 ise 6 rakamının basamak değeri 3 rakamının basamak değerinin kaç katıdır? Açıklayınız.

Çözüm: 6 rakamının basamak değeri = 6.000, 3 rakamının basamak değeri = 30. Kat ilişkisi: 6.000 ÷ 30 = 200. Yani 6 rakamının basamak değeri, 3 rakamının basamak değerinin 200 katıdır.

Soru 8 (Çoktan Seçmeli)

40.000 + 7.000 + 200 + 60 + 8 işleminin sonucu hangi sayıdır?

A) 47.268    B) 40.768    C) 47.628    D) 47.286

Çözüm: 40.000 + 7.000 + 200 + 60 + 8 = 47.268. Cevap: A) 47.268

Soru 9 (Açık Uçlu)

523.523 sayısında aynı rakamlar tekrar etmektedir. Binler basamağındaki 3 ile birler basamağındaki 3'ün sayı değerlerini ve basamak değerlerini karşılaştırınız.

Çözüm:

Binler basamağındaki 3: Sayı değeri = 3, Basamak değeri = 3 × 1.000 = 3.000

Birler basamağındaki 3: Sayı değeri = 3, Basamak değeri = 3 × 1 = 3

Karşılaştırma: Her iki rakamın sayı değeri aynıdır (3 = 3). Ancak basamak değerleri farklıdır. Binler basamağındaki 3'ün basamak değeri (3.000), birler basamağındaki 3'ün basamak değerinin (3) tam 1.000 katıdır.

Soru 10 (Açık Uçlu)

Beş basamaklı bir sayıda on binler basamağındaki rakamın basamak değeri 90.000, yüzler basamağındaki rakamın basamak değeri 400, birler basamağındaki rakamın sayı değeri 2'dir. Diğer basamaklardaki rakamlar 0 olduğuna göre bu sayıyı bulunuz.

Çözüm:

On binler: Basamak değeri 90.000 → rakam = 90.000 ÷ 10.000 = 9

Binler: 0

Yüzler: Basamak değeri 400 → rakam = 400 ÷ 100 = 4

Onlar: 0

Birler: Sayı değeri 2 → rakam = 2

Sayı = 90.402

Sınav

5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri Sınav Soruları

Aşağıda 5. Sınıf Matematik Basamak Değeri ve Sayı Değeri konusundan oluşturulmuş 20 soruluk bir sınav bulunmaktadır. Her soru çoktan seçmelidir. Cevap anahtarı sayfanın sonundadır.

Sorular

1) 75.892 sayısında 5 rakamının basamak değeri kaçtır?

A) 5    B) 50    C) 500    D) 5.000

2) 123.456 sayısında 4 rakamının sayı değeri kaçtır?

A) 4    B) 40    C) 400    D) 4.000

3) 908.170 sayısında 0 rakamlarının basamak değerleri toplamı kaçtır?

A) 0    B) 10    C) 100    D) 1.000

4) 654.321 sayısının açılımı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 600.000 + 50.000 + 4.000 + 300 + 20 + 1

B) 600.000 + 54.000 + 300 + 21

C) 654.000 + 321

D) 600.000 + 5.000 + 4.000 + 300 + 20 + 1

5) 46.083 sayısında en büyük basamak değerine sahip rakam hangisidir?

A) 4    B) 6    C) 8    D) 3

6) 200.000 + 30.000 + 5.000 + 100 + 40 + 7 toplamı hangi sayıya eşittir?

A) 235.147    B) 235.417    C) 253.147    D) 235.174

7) 89.457 sayısındaki tüm rakamların sayı değerleri toplamı kaçtır?

A) 30    B) 33    C) 35    D) 38

8) Bir sayıda 3 rakamının basamak değeri 30.000 ise bu rakam hangi basamaktadır?

A) Binler    B) On binler    C) Yüz binler    D) Yüzler

9) 567.890 sayısında 6 rakamının basamak değeri, 9 rakamının basamak değerinin kaç katıdır?

A) 67    B) 667    C) 6.667    D) 666

10) 34.034 sayısında binler basamağındaki 4 ile birler basamağındaki 4'ün basamak değerleri farkı kaçtır?

A) 3.960    B) 3.996    C) 3.999    D) 4.000

11) 710.562 sayısında 1 rakamının basamak değeri kaçtır?

A) 1    B) 100    C) 1.000    D) 10.000

12) 999.999 sayısında onlar basamağındaki 9'un basamak değeri kaçtır?

A) 9    B) 90    C) 900    D) 9.000

13) 405.060 sayısında kaç tane 0 rakamı vardır ve bu sıfırların basamak değerleri toplamı kaçtır?

A) 3 tane, toplam 0    B) 2 tane, toplam 0    C) 3 tane, toplam 10.000    D) 4 tane, toplam 0

14) 842.613 sayısında 8 rakamının basamak değeri ile 3 rakamının basamak değeri arasındaki fark kaçtır?

A) 799.997    B) 800.000    C) 799.999    D) 5

15) Aşağıdakilerden hangisinde verilen rakamın basamak değeri doğru yazılmıştır?

A) 56.234 sayısında 2 → 2.000    B) 56.234 sayısında 2 → 200

C) 56.234 sayısında 2 → 20    D) 56.234 sayısında 2 → 2

16) On binler basamağı 3, binler basamağı 0, yüzler basamağı 8, onlar basamağı 0, birler basamağı 5 olan sayı kaçtır?

A) 38.005    B) 30.805    C) 30.085    D) 30.850

17) 250.750 sayısında yüz binler basamağındaki 2 ile yüzler basamağındaki 7'nin basamak değerleri toplamı kaçtır?

A) 200.700    B) 207.000    C) 200.007    D) 9

18) 6 × 100.000 + 4 × 1.000 + 9 × 10 + 2 × 1 işleminin sonucu hangi sayıdır?

A) 640.092    B) 604.092    C) 600.492    D) 604.920

19) 88.888 sayısında on binler basamağındaki 8'in basamak değeri, birler basamağındaki 8'in basamak değerinin kaç katıdır?

A) 100    B) 1.000    C) 10.000    D) 10

20) Bir sayının yüzler basamağındaki rakamın sayı değeri 7, basamak değeri 700'dür. Aynı sayının on binler basamağındaki rakamın basamak değeri 50.000 ise bu iki rakamın sayı değerleri toplamı kaçtır?

A) 12    B) 50.700    C) 35    D) 57

Cevap Anahtarı

1) D    2) A    3) A    4) A    5) A

6) A    7) B    8) B    9) B    10) B

11) D    12) B    13) A    14) A    15) B

16) B    17) A    18) B    19) C    20) A

Çalışma Kağıdı

5. Sınıf Matematik – Basamak Değeri ve Sayı Değeri Çalışma Kağıdı

Ad Soyad: _________________________    Sınıf/No: ____________    Tarih: ___/___/______

Etkinlik 1: Tabloyu Doldurun

Aşağıdaki tabloda verilen sayılardaki belirtilen rakamın sayı değerini ve basamak değerini yazınız.

Sayı Rakam Bulunduğu Basamak Sayı Değeri Basamak Değeri
84.523 8
365.091 6
729.460 4
150.837 5
903.204 0 (binler)

Etkinlik 2: Sayıların Açılımını Yazın

Aşağıdaki sayıların basamak değerlerine göre açılımını yazınız.

a) 47.852 = __________ + __________ + __________ + __________ + __________

b) 306.015 = __________ + __________ + __________ + __________

c) 590.470 = __________ + __________ + __________ + __________

d) 815.963 = __________ + __________ + __________ + __________ + __________ + __________

e) 200.008 = __________ + __________

Etkinlik 3: Açılımdan Sayıyı Bulun

Aşağıda verilen açılımların hangi sayıya karşılık geldiğini yazınız.

a) 600.000 + 40.000 + 3.000 + 200 + 10 + 5 = __________

b) 100.000 + 7.000 + 80 + 6 = __________

c) 900.000 + 20.000 + 500 + 1 = __________

d) 5 × 100.000 + 8 × 10.000 + 2 × 100 + 7 × 1 = __________

e) 3 × 10.000 + 6 × 1.000 + 1 × 10 = __________

Etkinlik 4: Eşleştirme

Sol sütundaki ifadeleri sağ sütundaki doğru cevapla eşleştiriniz. Cevabınızı kutucuğa yazınız.

1. 72.845 sayısında 7'nin basamak değeri [ ] A. 5
2. 51.396 sayısında 5'in sayı değeri [ ] B. 70.000
3. 480.257 sayısında 2'nin basamak değeri [ ] C. 0
4. 109.048 sayısında 0 (yüzler)'ın basamak değeri [ ] D. 200
5. 963.517 sayısında 1'in basamak değeri [ ] E. 10

Etkinlik 5: Boşluk Doldurma

Aşağıdaki cümlelerdeki boşlukları doldurunuz.

1. 345.678 sayısında 3 rakamı __________________ basamağındadır ve basamak değeri __________________'dir.

2. Bir rakamın sayı değeri her zaman o rakamın __________________'dir.

3. 0 rakamının basamak değeri hangi basamakta olursa olsun her zaman __________________'dır.

4. 82.406 sayısında en büyük basamak değerine sahip rakam __________________'dir ve basamak değeri __________________'dir.

5. Bir sayıdaki tüm rakamların basamak değerleri toplamı o __________________'nın kendisini verir.

6. 65.050 sayısındaki tüm rakamların sayı değerleri toplamı __________________'dir.

Etkinlik 6: Doğru mu Yanlış mı?

Aşağıdaki ifadelerin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyiniz. Doğru ise (D), Yanlış ise (Y) yazınız.

1. (   ) 456 sayısında 4 rakamının basamak değeri 4'tür.

2. (   ) 78.034 sayısında 0 rakamının basamak değeri 0'dır.

3. (   ) Bir rakamın sayı değeri bulunduğu basamağa göre değişir.

4. (   ) 55.555 sayısında tüm 5'lerin basamak değerleri aynıdır.

5. (   ) 100.000 + 20.000 + 300 + 40 + 5 = 120.345 dir.

6. (   ) 639.812 sayısında 9 rakamının basamak değeri 9.000'dir.

Etkinlik 7: Problem Çözme

1. 274.586 sayısında 7 rakamının basamak değeri, 8 rakamının basamak değerinin kaç katıdır? İşlemini yaparak cevabınızı yazınız.

2. Beş basamaklı bir sayıda on binler basamağındaki rakamın basamak değeri 40.000, yüzler basamağındaki rakamın basamak değeri 600, birler basamağındaki rakamın sayı değeri 3'tür. Diğer basamaklardaki rakamlar 0 olduğuna göre bu sayı kaçtır?

3. 88.282 sayısında binler basamağındaki 8 ile onlar basamağındaki 8'in basamak değerleri farkını bulunuz.

Cevap Anahtarı

Etkinlik 1:

84.523 → 8: On binler, Sayı değeri: 8, Basamak değeri: 80.000

365.091 → 6: On binler, Sayı değeri: 6, Basamak değeri: 60.000

729.460 → 4: Yüzler, Sayı değeri: 4, Basamak değeri: 400

150.837 → 5: On binler, Sayı değeri: 5, Basamak değeri: 50.000

903.204 → 0 (binler): Binler, Sayı değeri: 0, Basamak değeri: 0

Etkinlik 2:

a) 40.000 + 7.000 + 800 + 50 + 2

b) 300.000 + 6.000 + 10 + 5

c) 500.000 + 90.000 + 400 + 70

d) 800.000 + 10.000 + 5.000 + 900 + 60 + 3

e) 200.000 + 8

Etkinlik 3:

a) 643.215   b) 107.086   c) 920.501   d) 580.207   e) 36.010

Etkinlik 4: 1-B, 2-A, 3-D, 4-C, 5-E

Etkinlik 5:

1. yüz binler, 300.000   2. kendisi   3. 0   4. 8, 80.000   5. sayı   6. 16

Etkinlik 6: 1-Y, 2-D, 3-Y, 4-Y, 5-D, 6-D

Etkinlik 7:

1. 7'nin basamak değeri = 70.000, 8'in basamak değeri = 80. 70.000 ÷ 80 = 875 kat.

2. 40.603

3. Binlerdeki 8 = 8.000, Onlardaki 8 = 80. Fark = 8.000 − 80 = 7.920

Sıkça Sorulan Sorular

5. Sınıf Matematik müfredatı 2025-2026 yılında kaç ünite?

2025-2026 müfredatına göre 5. sınıf matematik dersi birden fazla üniteden oluşmaktadır. Sayfadaki ünite listesinden güncel bilgiye ulaşabilirsiniz.

5. sınıf basamak değeri ve sayı değeri konuları hangi dönemlerde işleniyor?

5. sınıf matematik dersi konuları 1. dönem ve 2. dönem olarak iki yarıyılda işlenmektedir. Her ünitenin tahmini süre bilgisi Millî Eğitim Bakanlığı'nın haftalık ders planlarında yer almaktadır.

5. sınıf matematik müfredatı ne zaman güncellendi?

Gösterilen içerik 2025-2026 eğitim-öğretim yılı için güncellenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi sitesinde yayımlanan müfredat dokümanları esas alınmıştır.