📌 Konu

Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler

Tam sayılı ve bileşik kesirleri birbirine dönüştürme.

Tam sayılı ve bileşik kesirleri birbirine dönüştürme.

Konu Anlatımı

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu dersimizde 5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunu en başından, adım adım öğreneceğiz. Kesirler, matematiğin en önemli yapı taşlarından biridir ve günlük hayatta da sıklıkla karşımıza çıkar. Bir pizzayı paylaştığımızda, bir keki dilimlerken ya da zamanı ifade ederken aslında kesirleri kullanırız. Bu yüzden kesirleri iyi anlamak hem matematik dersinde hem de hayatımızda bize büyük kolaylık sağlar.

Kesir Nedir? Temel Kavramlar

Konumuza başlamadan önce kesirlerle ilgili temel kavramları hatırlayalım. Bir bütünün eşit parçalara bölünmesiyle elde edilen parçalardan her birine kesir denir. Bir kesirde üstte yer alan sayıya pay, altta yer alan sayıya ise payda adı verilir. Örneğin 3/4 kesrinde 3 pay, 4 ise paydadır. Pay, bütünün kaç parçasının alındığını gösterirken; payda, bütünün kaç eşit parçaya bölündüğünü gösterir.

Kesirleri daha iyi anlayabilmek için bir örnekle düşünelim: Bir pizzayı 8 eşit dilime ayırdığımızı ve bu dilimlerden 3 tanesini yediğimizi varsayalım. Bu durumda yediğimiz miktar 3/8 olarak ifade edilir. Burada 3 pay, 8 ise paydadır.

Kesir Çeşitleri

Kesirler, pay ve payda arasındaki ilişkiye göre üç ana gruba ayrılır. Bunlar basit kesir, bileşik kesir ve tam sayılı kesir olarak adlandırılır. Şimdi bu kesir çeşitlerini tek tek ve ayrıntılı bir şekilde inceleyelim.

Basit Kesir Nedir?

Payı paydasından küçük olan kesirlere basit kesir denir. Başka bir deyişle, basit kesirlerde üstteki sayı (pay) alttaki sayıdan (payda) her zaman küçüktür. Basit kesirler her zaman 1 tam sayısından küçüktür yani 0 ile 1 arasında bir değeri ifade ederler.

Basit kesir örnekleri: 1/2, 3/4, 2/5, 7/10, 5/8 gibi kesirler basit kesirdir. Dikkat ederseniz her birinde pay, paydadan küçüktür. Örneğin 3/4 kesrinde pay olan 3, payda olan 4'ten küçüktür. Bu nedenle 3/4 bir basit kesirdir.

Bileşik Kesir Nedir?

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunun en önemli kavramlarından biri bileşik kesirdir. Payı paydasına eşit veya paydasından büyük olan kesirlere bileşik kesir denir. Bileşik kesirler 1'e eşit ya da 1'den büyük bir değeri ifade eder.

Bileşik kesir örnekleri: 5/3, 7/4, 9/2, 11/5, 8/8 gibi kesirler bileşik kesirdir. Burada pay, paydaya eşit veya paydadan büyüktür. Örneğin 7/4 kesrinde pay olan 7, payda olan 4'ten büyüktür. Bu yüzden 7/4 bir bileşik kesirdir. Benzer şekilde 8/8 kesrinde pay ve payda birbirine eşittir, bu da onu bir bileşik kesir yapar ve değeri tam olarak 1'dir.

Bileşik kesirleri daha iyi anlamak için şöyle düşünebilirsiniz: Bir pizzayı 4 eşit dilime ayırdınız ve toplam 7 dilim yemeniz gerekiyor. Ama bir pizzada sadece 4 dilim var! O hâlde en az 1 tam pizza yemeniz, ardından kalan dilimleri başka bir pizzadan almanız gerekir. İşte bu durum bileşik kesirle ifade edilir: 7/4.

Tam Sayılı Kesir Nedir?

Bir tam sayı ile bir basit kesrin yan yana yazılmasıyla oluşan kesirlere tam sayılı kesir denir. Tam sayılı kesirler, bileşik kesirlerin daha anlaşılır bir biçimde yazılmış hâlidir. Tam sayılı kesirlerde önce tam kısım, sonra kesir kısmı yazılır.

Tam sayılı kesir örnekleri: 1 3/4, 2 1/2, 3 2/5, 5 7/8 gibi ifadeler tam sayılı kesirlerdir. Burada ilk sayı tam kısmı, yanındaki kesir ise kesir kısmını gösterir. Örneğin 2 1/2 ifadesinde 2 tam kısmı, 1/2 ise kesir kısmını belirtir. Bu ifade "iki tam, iki de bir" şeklinde okunur ve 2 bütün ile yarım bütünü ifade eder.

Günlük hayattan bir örnek verelim: Anneanneniz size "2 buçuk elma ye" dediğinde aslında bir tam sayılı kesir kullanmış oluyor. 2 buçuk elma = 2 1/2 elma demektir. Burada 2 tam elma ve yarım elma vardır.

Bileşik Kesri Tam Sayılı Kesre Çevirme

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunda en sık karşılaşacağınız işlem, bileşik kesri tam sayılı kesre çevirmektir. Bu işlemi yapmak aslında çok kolaydır. Tek yapmanız gereken payı paydaya bölmektir.

Adımlar şu şekildedir:

  • 1. Adım: Payı paydaya böleriz. Bölme işleminin sonucunda elde edilen bölüm, tam sayılı kesrin tam kısmını verir.
  • 2. Adım: Bölme işleminden kalan sayı, tam sayılı kesrin payını oluşturur.
  • 3. Adım: Payda değişmez, aynı kalır.

Örnek 1: 7/3 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirelim.

7 ÷ 3 = 2 (bölüm), kalan 1. Bölüm olan 2 tam kısmımızdır. Kalan olan 1 yeni payımızdır. Payda olan 3 değişmez. Sonuç: 7/3 = 2 1/3 (İki tam, üçte bir)

Örnek 2: 11/4 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirelim.

11 ÷ 4 = 2 (bölüm), kalan 3. Tam kısım = 2, yeni pay = 3, payda = 4. Sonuç: 11/4 = 2 3/4 (İki tam, dörtte üç)

Örnek 3: 17/5 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirelim.

17 ÷ 5 = 3 (bölüm), kalan 2. Tam kısım = 3, yeni pay = 2, payda = 5. Sonuç: 17/5 = 3 2/5 (Üç tam, beşte iki)

Örnek 4: 20/6 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirelim.

20 ÷ 6 = 3 (bölüm), kalan 2. Tam kısım = 3, yeni pay = 2, payda = 6. Sonuç: 20/6 = 3 2/6 (Üç tam, altıda iki). İstenirse bu kesir sadeleştirilerek 3 1/3 olarak da yazılabilir.

Örnek 5: 15/4 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirelim.

15 ÷ 4 = 3 (bölüm), kalan 3. Tam kısım = 3, yeni pay = 3, payda = 4. Sonuç: 15/4 = 3 3/4 (Üç tam, dörtte üç)

Tam Sayılı Kesri Bileşik Kesre Çevirme

Bu işlem de sıklıkla karşımıza çıkar. Tam sayılı kesri bileşik kesre çevirme işlemi, yukarıdaki işlemin tam tersidir.

Adımlar şu şekildedir:

  • 1. Adım: Tam kısım ile payda çarpılır.
  • 2. Adım: Çarpımın üzerine pay eklenir. Elde edilen sayı bileşik kesrin payı olur.
  • 3. Adım: Payda değişmez, aynı kalır.

Kısaca formül: Pay = (Tam kısım × Payda) + Pay

Örnek 1: 2 3/5 tam sayılı kesrini bileşik kesre çevirelim.

Pay = (2 × 5) + 3 = 10 + 3 = 13. Payda = 5. Sonuç: 2 3/5 = 13/5

Örnek 2: 3 1/4 tam sayılı kesrini bileşik kesre çevirelim.

Pay = (3 × 4) + 1 = 12 + 1 = 13. Payda = 4. Sonuç: 3 1/4 = 13/4

Örnek 3: 4 2/7 tam sayılı kesrini bileşik kesre çevirelim.

Pay = (4 × 7) + 2 = 28 + 2 = 30. Payda = 7. Sonuç: 4 2/7 = 30/7

Örnek 4: 1 5/6 tam sayılı kesrini bileşik kesre çevirelim.

Pay = (1 × 6) + 5 = 6 + 5 = 11. Payda = 6. Sonuç: 1 5/6 = 11/6

Örnek 5: 5 3/8 tam sayılı kesrini bileşik kesre çevirelim.

Pay = (5 × 8) + 3 = 40 + 3 = 43. Payda = 8. Sonuç: 5 3/8 = 43/8

Özel Durumlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunda bazı özel durumlar vardır. Bu durumları bilmek, sınavlarda yapılan hataları en aza indirmenizi sağlar.

Pay ve Payda Eşit Olduğunda: Eğer bir kesrin payı ve paydası birbirine eşitse, o kesrin değeri 1'dir. Örneğin 5/5 = 1, 8/8 = 1, 12/12 = 1. Bu kesirler bileşik kesir sınıfına girer ve tam sayılı kesir olarak yazıldığında sadece tam kısım kalır, kesir kısmı olmaz.

Payın Paydanın Tam Katı Olduğu Durum: Eğer pay, paydanın tam katıysa bölme işleminde kalan 0 olur. Bu durumda sonuç bir tam sayıdır. Örneğin 12/4 = 3, 15/5 = 3, 20/10 = 2. Bu kesirlerin tam sayılı kesir olarak yazılmasında kesir kısmı yoktur.

Tam Sayılı Kesirde Kesir Kısmı Her Zaman Basit Kesir Olmalıdır: Tam sayılı kesir yazarken dikkat etmeniz gereken en önemli kurallardan biri, kesir kısmının mutlaka basit kesir olmasıdır. Yani kesir kısmında pay, paydadan küçük olmalıdır. Eğer kesir kısmı basit kesir değilse, çevirme işleminizde bir hata var demektir.

Sayı Doğrusunda Tam Sayılı ve Bileşik Kesirler

Kesirleri sayı doğrusu üzerinde göstermek, konuyu görsel olarak kavramanıza yardımcı olur. Sayı doğrusunda tam sayılı kesirlerin ve bileşik kesirlerin nereye denk geldiğini görmek oldukça öğreticidir.

Örneğin 1 3/4 tam sayılı kesrini sayı doğrusunda göstermek istiyorsak; bu sayı 1 ile 2 arasında, 2'ye daha yakın bir noktada yer alır. Çünkü 1 3/4 = 7/4 olup 1'den büyük, 2'den küçüktür. Sayı doğrusunda 1 ile 2 arasını 4 eşit parçaya böldüğümüzde, 1'den itibaren 3. parçanın bulunduğu nokta 1 3/4'ü gösterir.

Benzer şekilde 2 1/3 tam sayılı kesrini düşünelim. Bu sayı 2 ile 3 arasında, 2'ye daha yakın bir noktadadır. 2 ile 3 arasını 3 eşit parçaya bölersek, 2'den itibaren 1. parçanın bulunduğu nokta 2 1/3'ü gösterir.

Tam Sayılı ve Bileşik Kesirlerin Karşılaştırılması

İki kesri karşılaştırırken, onları aynı forma getirmek işimizi kolaylaştırır. İki tam sayılı kesri karşılaştırırken önce tam kısımlarına bakarız. Tam kısmı büyük olan daha büyüktür. Tam kısımlar eşitse kesir kısımlarını karşılaştırırız.

Örnek: 3 2/5 ile 2 4/5 kesirlerini karşılaştıralım. 3 2/5 'in tam kısmı 3, diğerinin tam kısmı 2. 3 > 2 olduğundan 3 2/5 > 2 4/5 olur.

Örnek: 2 3/7 ile 2 5/7 kesirlerini karşılaştıralım. Tam kısımlar eşit (ikisi de 2). Kesir kısımlarına bakarız: 3/7 ile 5/7. Paydalar eşit olduğundan paylara bakarız: 5 > 3 olduğundan 5/7 > 3/7. Dolayısıyla 2 5/7 > 2 3/7 olur.

İki bileşik kesri karşılaştırmak için de onları tam sayılı kesre çevirebilir ya da paydalarını eşitleyebilirsiniz.

Günlük Hayatta Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler

Kesirler sadece matematik dersinde karşımıza çıkan soyut kavramlar değildir. Günlük hayatımızın birçok alanında tam sayılı kesirler ve bileşik kesirler ile karşılaşırız.

Mutfakta: Bir tarife göre 2 1/2 bardak un kullanmanız gerektiğini düşünün. İşte burada bir tam sayılı kesir vardır. 2 tam bardak ve yarım bardak un ölçmeniz gerekiyor demektir.

Zaman ölçerken: Bir film 1 3/4 saat sürüyor dendiğinde, bu 1 saat 45 dakika anlamına gelir. 3/4 saatin 45 dakikaya eşit olduğunu biliriz çünkü 1 saatin 4'te 3'ü 60 × 3/4 = 45 dakikadır.

Alışverişte: Marketten 1 1/2 kilogram peynir aldığınızda, 1 tam kilo ve yarım kilo peynir almış olursunuz.

Sporda: Bir koşucu 3 2/5 tur attığında, 3 tam tur ve bir turun 5'te 2'si kadar daha koşmuş demektir.

Sık Yapılan Hatalar ve Uyarılar

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunda öğrencilerin sıklıkla yaptığı bazı hatalar vardır. Bu hatalara dikkat ederek sınavlarda daha başarılı olabilirsiniz.

Hata 1 — Çarpma yerine toplama yapmak: Tam sayılı kesri bileşik kesre çevirirken tam kısım ile paydayı çarpmak yerine toplamak sık yapılan bir hatadır. Örneğin 3 2/5 çevirirken (3 + 5) + 2 = 10 yapmak yanlıştır. Doğrusu (3 × 5) + 2 = 17 şeklindedir.

Hata 2 — Paydayı değiştirmek: Çevirme işlemlerinde payda asla değişmez. Hem bileşik kesirden tam sayılı kesre hem de tam sayılı kesirden bileşik kesre çevirirken payda her zaman aynı kalır.

Hata 3 — Bölme işleminde kalan hesabını yanlış yapmak: Bileşik kesri tam sayılı kesre çevirirken bölme işlemini dikkatli yapmalısınız. Kalanın her zaman paydadan küçük olması gerektiğini unutmayın.

Hata 4 — Basit kesri bileşik kesir sanmak: Payı paydasından küçük olan kesirler basit kesirdir, bileşik değildir. Bu ayrımı iyi yapmanız gerekir.

Konu Özeti

Bu dersimizde 5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusunu kapsamlı bir şekilde ele aldık. Özetleyecek olursak:

  • Basit kesir: Payı paydasından küçük olan kesirlerdir (örn: 3/5).
  • Bileşik kesir: Payı paydasına eşit veya paydasından büyük olan kesirlerdir (örn: 7/4, 5/5).
  • Tam sayılı kesir: Bir tam sayı ile basit kesrin birlikte yazılmasıyla oluşur (örn: 2 3/4).
  • Bileşik → Tam sayılı: Pay, paydaya bölünür. Bölüm tam kısım, kalan pay, payda aynı kalır.
  • Tam sayılı → Bileşik: (Tam kısım × Payda) + Pay = Yeni pay. Payda aynı kalır.

Bu konuyu iyi öğrenmek, ilerleyen konularda kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini rahatça yapabilmeniz için çok önemlidir. Bol bol alıştırma yaparak konuyu pekiştirmenizi öneririz. Başarılar!

Örnek Sorular

5. Sınıf Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler Çözümlü Sorular

Aşağıda 5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusuna ait 10 adet çözümlü soru bulunmaktadır. İlk 6 soru çoktan seçmeli, son 4 soru açık uçludur.

Soru 1 (Çoktan Seçmeli)

17/5 bileşik kesrinin tam sayılı kesir olarak yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

A) 2 3/5    B) 3 2/5    C) 3 1/5    D) 2 7/5

Çözüm: 17 ÷ 5 = 3, kalan 2. Tam kısım = 3, pay = 2, payda = 5. Sonuç: 3 2/5. Cevap: B

Soru 2 (Çoktan Seçmeli)

2 3/4 tam sayılı kesrinin bileşik kesir olarak yazılışı hangisidir?

A) 9/4    B) 10/4    C) 11/4    D) 8/4

Çözüm: Pay = (2 × 4) + 3 = 8 + 3 = 11. Payda = 4. Sonuç: 11/4. Cevap: C

Soru 3 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdaki kesirlerden hangisi bir bileşik kesirdir?

A) 3/7    B) 2/5    C) 9/8    D) 4/9

Çözüm: Bileşik kesirde pay, paydaya eşit veya paydadan büyük olmalıdır. 9/8 kesrinde pay (9) paydasından (8) büyüktür. Diğerlerinde pay paydasından küçüktür, yani basit kesirdir. Cevap: C

Soru 4 (Çoktan Seçmeli)

25/7 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 3 3/7    B) 4 3/7    C) 3 4/7    D) 2 5/7

Çözüm: 25 ÷ 7 = 3, kalan 4. Tam kısım = 3, pay = 4, payda = 7. Sonuç: 3 4/7. Cevap: C

Soru 5 (Çoktan Seçmeli)

4 1/3 tam sayılı kesri bileşik kesre çevrildiğinde aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

A) 12/3    B) 13/3    C) 11/3    D) 14/3

Çözüm: Pay = (4 × 3) + 1 = 12 + 1 = 13. Payda = 3. Sonuç: 13/3. Cevap: B

Soru 6 (Çoktan Seçmeli)

Aşağıdakilerden hangisi tam sayılı kesirdir?

A) 7/3    B) 2/5    C) 3 1/2    D) 15/4

Çözüm: Tam sayılı kesir, bir tam sayı ve bir basit kesrin yan yana yazılmasıyla oluşur. 7/3 ve 15/4 bileşik kesir, 2/5 basit kesirdir. 3 1/2 ise bir tam sayı (3) ve basit kesir (1/2) içerdiğinden tam sayılı kesirdir. Cevap: C

Soru 7 (Açık Uçlu)

23/6 bileşik kesrini tam sayılı kesre çeviriniz ve işlem basamaklarını yazınız.

Çözüm: 23 ÷ 6 = 3, kalan 5. Bölüm olan 3 tam kısmımızdır. Kalan olan 5 yeni payımızdır. Payda olan 6 değişmez. 23/6 = 3 5/6 olur. Kontrol edelim: (3 × 6) + 5 = 18 + 5 = 23. Pay doğru, payda 6. Sonuç doğrulanmıştır.

Soru 8 (Açık Uçlu)

5 2/9 tam sayılı kesrini bileşik kesre çeviriniz. İşlem basamaklarınızı gösteriniz.

Çözüm: Tam kısım = 5, pay = 2, payda = 9. Yeni pay = (5 × 9) + 2 = 45 + 2 = 47. Payda = 9. 5 2/9 = 47/9 olur. Kontrol: 47 ÷ 9 = 5 kalan 2, yani 5 2/9. Doğru.

Soru 9 (Açık Uçlu)

Bir pasta 6 eşit dilime ayrılmıştır. Ahmet toplam 15 dilim pasta yemiştir. Ahmet'in yediği pasta miktarını önce bileşik kesir, sonra tam sayılı kesir olarak yazınız.

Çözüm: Her pasta 6 dilim olduğuna göre, Ahmet'in yediği miktar bileşik kesir olarak 15/6 olur. Tam sayılı kesre çevirelim: 15 ÷ 6 = 2 kalan 3. Sonuç: 15/6 = 2 3/6. Sadeleştirirsek 2 3/6 = 2 1/2 olur. Ahmet 2 tam pasta ve yarım pasta yemiştir.

Soru 10 (Açık Uçlu)

3 4/5 ile 2 4/5 tam sayılı kesirlerini bileşik kesre çevirip hangisinin daha büyük olduğunu bulunuz.

Çözüm: 3 4/5 = (3 × 5) + 4 = 19/5. 2 4/5 = (2 × 5) + 4 = 14/5. Paydalar eşit olduğundan paylara bakarız: 19 > 14. Dolayısıyla 19/5 > 14/5, yani 3 4/5 > 2 4/5 olur. Zaten tam kısımlarına bakarak da (3 > 2) bu sonuca ulaşabilirdik.

Sınav

5. Sınıf Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler Sınav Soruları

Aşağıda 5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler konusundan 20 adet çoktan seçmeli soru bulunmaktadır. Her sorunun 4 seçeneği vardır. Cevap anahtarı sayfanın sonundadır. Süre: 40 dakika.

Soru 1

9/4 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 2 1/2    B) 2 1/4    C) 1 3/4    D) 3 1/4

Soru 2

3 2/5 tam sayılı kesrinin bileşik kesir karşılığı hangisidir?

A) 15/5    B) 17/5    C) 13/5    D) 10/5

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi basit kesirdir?

A) 7/5    B) 8/8    C) 4/9    D) 11/6

Soru 4

22/7 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 3 1/7    B) 2 6/7    C) 3 2/7    D) 2 1/7

Soru 5

1 5/8 tam sayılı kesri bileşik kesre çevrildiğinde hangisi elde edilir?

A) 11/8    B) 13/8    C) 14/8    D) 12/8

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi bileşik kesirdir?

A) 3/10    B) 5/12    C) 15/7    D) 1/2

Soru 7

31/6 bileşik kesrinin tam sayılı kesir olarak yazılışı hangisidir?

A) 5 1/6    B) 4 5/6    C) 5 2/6    D) 6 1/6

Soru 8

2 4/9 tam sayılı kesrinin bileşik kesir karşılığı hangisidir?

A) 20/9    B) 22/9    C) 18/9    D) 24/9

Soru 9

Bir bütün 5 eşit parçaya ayrılmıştır. 13 parça alındığında elde edilen kesir aşağıdakilerden hangisidir?

A) 5/13    B) 13/5    C) 13/13    D) 5/5

Soru 10

19/3 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 6 1/3    B) 5 2/3    C) 6 2/3    D) 5 1/3

Soru 11

6 1/4 tam sayılı kesri bileşik kesre çevrildiğinde aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

A) 24/4    B) 25/4    C) 26/4    D) 7/4

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisinde bileşik kesir, tam sayılı kesre doğru çevrilmiştir?

A) 10/3 = 3 2/3    B) 10/3 = 3 1/3    C) 10/3 = 2 4/3    D) 10/3 = 4 1/3

Soru 13

Aşağıdaki tam sayılı kesirlerden hangisi en büyüktür?

A) 2 1/3    B) 2 2/3    C) 1 2/3    D) 2 1/6

Soru 14

5 3/7 tam sayılı kesrinin bileşik kesir karşılığı hangisidir?

A) 37/7    B) 38/7    C) 35/7    D) 36/7

Soru 15

29/8 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 3 4/8    B) 3 5/8    C) 4 5/8    D) 2 5/8

Soru 16

Bir öğrenci tam sayılı kesri bileşik kesre çevirirken (tam kısım + payda) × pay işlemini yapıyor. Bu öğrenci hangi hatayı yapmaktadır?

A) Payda ile payı yer değiştirmiştir.    B) Çarpma yerine toplama yapmalıdır.    C) Doğru formül (tam kısım × payda) + pay olmalıdır.    D) Hiçbir hata yapmamıştır.

Soru 17

Aşağıdaki eşitliklerden hangisi doğrudur?

A) 4 2/3 = 12/3    B) 4 2/3 = 14/3    C) 4 2/3 = 13/3    D) 4 2/3 = 11/3

Soru 18

35/9 bileşik kesrinin tam sayılı kesir yazılışı hangisidir?

A) 3 7/9    B) 4 8/9    C) 3 8/9    D) 4 7/9

Soru 19

Bir çiftçi 3 tarlasının tamamını ve 4. tarlasının 2/7'sini ekmiştir. Ekilen toplam tarla miktarını bileşik kesir olarak yazarsak hangisini elde ederiz?

A) 21/7    B) 23/7    C) 5/7    D) 32/7

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisinde tam sayılı kesir, bileşik kesre yanlış çevrilmiştir?

A) 2 1/3 = 7/3    B) 3 2/5 = 17/5    C) 1 4/7 = 12/7    D) 4 1/6 = 25/6

Cevap Anahtarı

1. B   2. B   3. C   4. A   5. B   6. C   7. A   8. B   9. B   10. A

11. B   12. B   13. B   14. B   15. B   16. C   17. B   18. C   19. B   20. C

Cevap Açıklamaları

1. 9 ÷ 4 = 2 kalan 1 → 2 1/4. 2. (3×5)+2 = 17 → 17/5. 3. 4/9'da pay(4) < payda(9), basit kesir. 4. 22 ÷ 7 = 3 kalan 1 → 3 1/7. 5. (1×8)+5 = 13 → 13/8. 6. 15/7'de pay(15) > payda(7), bileşik kesir. 7. 31 ÷ 6 = 5 kalan 1 → 5 1/6. 8. (2×9)+4 = 22 → 22/9. 9. 13 parça alınır, her bütün 5 parça → 13/5. 10. 19 ÷ 3 = 6 kalan 1 → 6 1/3.

11. (6×4)+1 = 25 → 25/4. 12. 10 ÷ 3 = 3 kalan 1 → 3 1/3. 13. Tam kısımları: A=2, B=2, C=1, D=2. C elenir. A, B, D arasında kesir kısımlarını karşılaştırırız: 2/3 ≈ 0,67 > 1/3 ≈ 0,33 > 1/6 ≈ 0,17. En büyük 2 2/3. 14. (5×7)+3 = 38 → 38/7. 15. 29 ÷ 8 = 3 kalan 5 → 3 5/8. 16. Doğru formül (tam kısım × payda) + pay olmalıdır. 17. (4×3)+2 = 14 → 14/3. 18. 35 ÷ 9 = 3 kalan 8 → 3 8/9. 19. 3 2/7 = (3×7)+2 = 23 → 23/7. 20. 1 4/7 = (1×7)+4 = 11/7 olmalıydı, 12/7 yanlıştır.

Çalışma Kağıdı

5. Sınıf Matematik Çalışma Kâğıdı

Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler

Ad Soyad: ___________________________    Sınıf/No: _______    Tarih: ___/___/______

Etkinlik 1: Kesir Türünü Belirle

Aşağıdaki kesirlerin yanına Basit Kesir (BK), Bileşik Kesir (BiK) veya Tam Sayılı Kesir (TSK) yazınız.

NoKesirTürAçıklama
13/5
211/4
32 1/3
47/7
52/9
65 3/8
720/6
81/4

Etkinlik 2: Bileşik Kesri Tam Sayılı Kesre Çevir

Aşağıdaki bileşik kesirleri tam sayılı kesre çeviriniz. İşlemlerinizi yanlarındaki boşluğa yazınız.

NoBileşik KesirİşlemTam Sayılı Kesir
113/4
219/5
325/7
433/8
541/9
627/6

Etkinlik 3: Tam Sayılı Kesri Bileşik Kesre Çevir

Aşağıdaki tam sayılı kesirleri bileşik kesre çeviriniz. Formülü uygulayarak işlemlerinizi gösteriniz.

NoTam Sayılı Kesirİşlem: (Tam × Payda) + PayBileşik Kesir
11 2/3
23 4/5
32 5/7
44 1/6
56 2/9
65 3/10

Etkinlik 4: Eşleştirme

Sol sütundaki bileşik kesirleri sağ sütundaki tam sayılı kesirlerle eşleştiriniz. Eşleşen çiftlerin harfini yanlarına yazınız.

NoBileşik KesirCevapHarfTam Sayılı Kesir
111/3A2 1/4
29/4B3 2/3
317/5C1 3/7
410/7D4 1/6
525/6E3 2/5

Etkinlik 5: Problem Çözme

Aşağıdaki problemleri okuyunuz ve çözümlerinizi boşluklara yazınız.

Problem 1: Bir ekmek 8 eşit dilime ayrılmıştır. Elif toplam 19 dilim ekmek tüketmiştir. Elif'in tükettiği ekmek miktarını bileşik kesir ve tam sayılı kesir olarak yazınız.

Bileşik Kesir: _________     Tam Sayılı Kesir: _________

Problem 2: Ali'nin 23/4 bileşik kesir olarak ifade edilen şekerlemesi vardır. Bir paket 4 şekerleme almaktadır. Ali kaç tam paket ve kaç fazla şekerlemeye sahiptir?

Cevap: _______ tam paket ve _______ fazla şekerleme

Problem 3: Bir koşucu parkurun çevresinde 4 3/5 tur koşmuştur. Bu miktarı bileşik kesir olarak yazınız.

Bileşik Kesir: _________

Problem 4: Ayşe 37/8 bileşik kesrini tam sayılı kesre çevirirken sonucu 4 3/8 bulmuştur. Ayşe'nin sonucu doğru mudur? Doğru değilse doğrusunu bulunuz.

Cevap: _________

Etkinlik 6: Doğru mu Yanlış mı?

Aşağıdaki ifadelerin doğru (D) veya yanlış (Y) olduğunu belirleyiniz. Yanlış olanların doğrusunu yazınız.

NoİfadeD / YDoğrusu
15/3 bir basit kesirdir.
22 1/5 = 11/5 olur.
3Bileşik kesirde pay, paydadan küçüktür.
415/5 = 3 olur.
5Tam sayılı kesirden bileşik kesre çevirirken payda değişir.
63 2/7 = 23/7 olur.

5. Sınıf Matematik Tam Sayılı Kesirler ve Bileşik Kesirler Çalışma Kâğıdı

Etkinlik Cevapları — Etkinlik 1: 1-BK, 2-BiK, 3-TSK, 4-BiK, 5-BK, 6-TSK, 7-BiK, 8-BK | Etkinlik 2: 1) 3 1/4, 2) 3 4/5, 3) 3 4/7, 4) 4 1/8, 5) 4 5/9, 6) 4 3/6 | Etkinlik 3: 1) 5/3, 2) 19/5, 3) 19/7, 4) 25/6, 5) 56/9, 6) 53/10 | Etkinlik 4: 1-B, 2-A, 3-E, 4-C, 5-D | Etkinlik 5: P1) 19/8 = 2 3/8, P2) 5 tam paket 3 fazla, P3) 23/5, P4) Yanlış, doğrusu 4 5/8 | Etkinlik 6: 1-Y, 2-D, 3-Y, 4-D, 5-Y, 6-D

Sıkça Sorulan Sorular

5. Sınıf Matematik müfredatı 2025-2026 yılında kaç ünite?

2025-2026 müfredatına göre 5. sınıf matematik dersi birden fazla üniteden oluşmaktadır. Sayfadaki ünite listesinden güncel bilgiye ulaşabilirsiniz.

5. sınıf tam sayılı kesirler ve bileşik kesirler konuları hangi dönemlerde işleniyor?

5. sınıf matematik dersi konuları 1. dönem ve 2. dönem olarak iki yarıyılda işlenmektedir. Her ünitenin tahmini süre bilgisi Millî Eğitim Bakanlığı'nın haftalık ders planlarında yer almaktadır.

5. sınıf matematik müfredatı ne zaman güncellendi?

Gösterilen içerik 2025-2026 eğitim-öğretim yılı için güncellenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı'nın resmi sitesinde yayımlanan müfredat dokümanları esas alınmıştır.