Eleştiri Türü

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı – Eleştiri Türü Konu Anlatımı

Eleştiri türü, edebiyatın en önemli düşünce yazılarından biridir. 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı müfredatında Dilin Zenginliği ünitesi kapsamında ele alınan eleştiri türü, bir sanat eserini ya da düşünceyi belirli ölçütlere göre değerlendirme, yorumlama ve yargılama sürecidir. Bu konu anlatımında eleştirinin ne olduğunu, tarihsel gelişimini, türlerini, özelliklerini ve edebiyattaki yerini kapsamlı biçimde inceleyeceğiz.

Eleştiri Nedir?

Eleştiri, bir sanat eserini (roman, şiir, hikâye, tiyatro, film, resim vb.) ya da herhangi bir düşünce ürününü çeşitli yönlerden inceleyerek değerlendiren yazı türüdür. Eleştiri kelimesi, Yunanca "kritikos" sözcüğünden gelmektedir ve "yargılayan, değerlendiren" anlamını taşır. Türkçede eleştiri yerine zaman zaman tenkit sözcüğü de kullanılmıştır. Eleştiri, bir eserin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymayı, okuyucuya eseri doğru anlama ve değerlendirme konusunda rehberlik etmeyi amaçlar.

Eleştiri yazan kişiye eleştirmen (münekkit) denir. Eleştirmen, değerlendirdiği alandaki bilgi birikimine sahip olan, estetik duyarlılığı gelişmiş, nesnel tutum sergileyebilen kişidir. Bir eleştirmenin temel görevi, eseri yüzeysel beğeni ya da beğenmeme kalıplarının ötesine geçerek derinlemesine incelemek ve okuyucuya eserin sanatsal değeri hakkında güvenilir bir yargı sunmaktır.

Eleştiri, günlük konuşmalarda kullandığımız "eleştirmek" eyleminden farklı olarak yalnızca olumsuz yargı bildirmez. Edebi eleştiri, bir eserin hem olumlu hem olumsuz yönlerini dengeli biçimde ele alır. Dolayısıyla eleştiri kavramını "kusur bulma" olarak anlamak doğru değildir. İyi bir eleştiri, esere hem takdir hem de yapıcı yorum perspektifinden yaklaşır.

Eleştirinin Tarihsel Gelişimi

Eleştirinin kökenleri Antik Yunan dönemine kadar uzanır. Aristoteles, "Poetika" adlı eserinde tragedya ve komedya türlerini incelemiş, edebiyat eserlerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğine dair temel ilkeleri ortaya koymuştur. Bu bakımdan Aristoteles, Batı edebiyatında eleştirinin kurucusu olarak kabul edilir. Aristoteles'in yanı sıra Platon da "Devlet" adlı eserinde şiir ve sanata ilişkin değerlendirmeler yapmıştır. Ancak Platon'un yaklaşımı daha çok felsefi ve ahlaki temelliyken, Aristoteles estetik ölçütlere dayalı bir eleştiri anlayışı geliştirmiştir.

Ortaçağda eleştiri, büyük ölçüde dinî metinlerin yorumlanmasıyla sınırlı kalmıştır. Rönesans dönemiyle birlikte Antik Yunan ve Roma kaynaklarına dönüş hareketinin başlaması, edebiyat eleştirisinin yeniden canlanmasına yol açmıştır. 17. ve 18. yüzyıllarda klasik eleştiri anlayışı hâkim olmuş, edebiyat eserlerinin belirli kurallara uyup uymadığı değerlendirilmiştir.

19. yüzyıl, modern eleştirinin doğuşuna sahne olmuştur. Bu dönemde farklı eleştiri yaklaşımları (tarihsel eleştiri, toplumcu eleştiri, izlenimci eleştiri vb.) ortaya çıkmıştır. 20. yüzyılda ise eleştiri, yapısalcılık, göstergebilim, psikanalitik eleştiri, feminist eleştiri gibi birçok farklı kuramsal çerçeveyle zenginleşmiştir.

Türk edebiyatında eleştirinin gelişimi Tanzimat dönemine dayanır. Tanzimat öncesi dönemde Divan edebiyatında "tezkire" adı verilen biyografik eserler, şairlerin hayatlarını ve eserlerini değerlendiren bir tür eleştiri işlevi görmüştür. Ancak modern anlamda eleştiri, Batılılaşma hareketiyle birlikte gelişmiştir. Namık Kemal, Tanzimat döneminin önemli eleştirmenlerinden biridir ve özellikle tiyatro eleştirileriyle tanınır. Daha sonra Servetifünun döneminde eleştiri daha sistematik hale gelmiştir.

Cumhuriyet döneminde Türk edebiyat eleştirisi önemli bir gelişme göstermiştir. Nurullah Ataç, izlenimci eleştiri anlayışının Türk edebiyatındaki en önemli temsilcisi olarak kabul edilir. Ataç, eleştirinin öznel bir sanat olduğunu savunmuş ve kendi beğenisini temel alarak eserler hakkında değerlendirmeler yapmıştır. Bunun yanı sıra Mehmet Kaplan, Cemil Meriç, Berna Moran ve Fethi Naci gibi isimler Türk edebiyat eleştirisine önemli katkılarda bulunmuşlardır.

Eleştirinin Özellikleri

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Eleştiri Türü konusunda eleştirinin temel özelliklerini bilmek büyük önem taşır. Bu özellikler şunlardır:

• Eleştiri bir düşünce yazısıdır: Eleştiri, öğretici metinler arasında yer alır. Yazarın bir eser hakkındaki düşüncelerini, değerlendirmelerini ve yargılarını içerir. Eleştirmenin amacı okuyucuyu bilgilendirmek ve yönlendirmektir.
• Eleştiri belirli ölçütlere dayanır: İyi bir eleştiri, kişisel beğeninin ötesinde belirli edebiyat kuramlarına, estetik ilkelere veya toplumsal değerlere dayalı olarak yazılır. Eleştirmen, yargılarını temellendirmek için gerekçeler sunar.
• Eleştiri nesnel olmaya çalışır: Her ne kadar öznel bir boyut taşısa da eleştiri, mümkün olduğunca nesnel ölçütlere dayanmalıdır. Eleştirmen, kişisel duygularından ziyade edebi ölçütleri ön planda tutmaya çalışır.
• Eleştiri açıklayıcı ve tartışmacı anlatım biçimini kullanır: Eleştiri yazılarında düşünceleri açıklamak ve savunmak için açıklayıcı ve tartışmacı anlatım biçimlerinden yararlanılır.
• Eleştiri, eseri çok yönlü inceler: Bir edebiyat eserinin dili, üslubu, yapısı, teması, karakterleri, olay örgüsü, toplumsal bağlamı gibi birçok unsuru eleştirinin konusu olabilir.
• Eleştiri, sanat ve edebiyat bilgisi gerektirir: Eleştirmen, değerlendirdiği alana ilişkin geniş bir bilgi birikimine sahip olmalıdır. Edebi akımları, türlerin özelliklerini ve yazarların üsluplarını bilmek gerekir.
• Eleştiri, kanıtlara dayalıdır: İddiaların eserden alıntılarla, örneklerle ve karşılaştırmalarla desteklenmesi beklenir.
• Eleştiri, yol gösterici bir işleve sahiptir: Eleştiri, hem okuyucuya hem de sanatçıya rehberlik eder. Okuyucunun eseri daha iyi anlamasını sağlarken, sanatçıya da gelişim için geri bildirim sunar.

Eleştiri Türleri

Eleştiri, farklı yaklaşımlara ve yöntemlere göre çeşitli türlere ayrılır. 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Eleştiri Türü konusunda bu sınıflandırmayı bilmek, konuyu daha iyi kavramanızı sağlayacaktır.

1. Öznel (İzlenimci) Eleştiri

Öznel eleştiri, eleştirmenin bir sanat eseri karşısındaki kişisel izlenimlerini, duygularını ve beğenisini temel alan eleştiri türüdür. Bu yaklaşımda eleştirmen, eseri kendi duygu ve düşünceleri çerçevesinde değerlendirir. "Ben bu eseri okuduğumda şunu hissettim" ya da "Bu roman beni derinden etkiledi" gibi ifadeler öznel eleştirinin karakteristik cümleleridir.

Öznel eleştirinin en önemli temsilcilerinden biri Fransız yazar Anatole France'dır. France, eleştiriyi "güzel eserler arasında ruhun serüvenini anlatmak" olarak tanımlamıştır. Türk edebiyatında ise Nurullah Ataç, izlenimci eleştirinin en bilinen temsilcisidir. Ataç, bir eseri değerlendirirken nesnel ölçütlerden çok kendi beğenisini ve zevkini ön plana çıkarmıştır.

Öznel eleştirinin avantajı, samimi ve etkileyici bir üslupla yazılabilmesidir. Ancak dezavantajı, kişiden kişiye değişen yargılar içermesi nedeniyle güvenilirliğinin tartışmalı olmasıdır. Aynı eser farklı eleştirmenler tarafından tamamen farklı şekilde değerlendirilebilir.

2. Nesnel (Bilimsel) Eleştiri

Nesnel eleştiri, bir eseri belirli bilimsel yöntemler ve ölçütler kullanarak değerlendiren eleştiri türüdür. Bu yaklaşımda eleştirmenin kişisel beğenisi değil, edebiyat bilimi, dilbilim, tarih, sosyoloji, psikoloji gibi disiplinlerin verileri esas alınır.

Nesnel eleştirmenler, bir eseri analiz ederken sistematik bir yöntem izler. Eserin yapısını, dilini, anlatım tekniklerini, dönemin toplumsal koşullarını, yazarın hayatını ve diğer eserlerle ilişkisini incelerler. Bu tür eleştiride "Ben böyle düşünüyorum" yerine "Eser şu özellikleri taşımaktadır" gibi nesnel ifadeler kullanılır.

Nesnel eleştirinin avantajı, tutarlı ve doğrulanabilir sonuçlar ortaya koymasıdır. Ancak bazı eleştirmenler, edebiyatın tamamen bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesinin sanatın doğasına aykırı olduğunu ileri sürmüşlerdir.

3. Toplumcu (Sosyolojik) Eleştiri

Toplumcu eleştiri, bir edebiyat eserini toplumsal koşullar ve sınıfsal ilişkiler çerçevesinde değerlendiren eleştiri türüdür. Bu yaklaşıma göre edebiyat eseri, yazıldığı dönemin toplumsal yapısından bağımsız düşünülemez. Eser, toplumsal gerçekliği ne ölçüde yansıttığı, hangi toplumsal sorunlara değindiği ve toplumsal dönüşüme nasıl katkı sağladığı açısından incelenir.

Toplumcu eleştiri, özellikle Marksist eleştiri geleneğinden beslenmiştir. Georg Lukács ve Terry Eagleton gibi düşünürler bu alanın önemli temsilcileridir. Türk edebiyatında ise Fethi Naci, toplumcu eleştiri anlayışıyla tanınan önemli eleştirmenlerden biridir.

4. Yapısalcı Eleştiri

Yapısalcı eleştiri, bir eseri kendi iç yapısı ve dilsel özellikleri üzerinden değerlendiren eleştiri türüdür. Bu yaklaşıma göre eserin anlamı, yazarın niyetinden ya da toplumsal bağlamından bağımsız olarak metnin kendi yapısında aranmalıdır. Yapısalcı eleştirmenler, anlatım teknikleri, semboller, karşıtlıklar ve dilsel örüntüler gibi unsurları inceler.

Yapısalcı eleştiri, 20. yüzyılın ikinci yarısında Ferdinand de Saussure'ün dilbilim çalışmalarından hareketle gelişmiştir. Roland Barthes ve Claude Lévi-Strauss bu akımın öncüleri arasındadır.

5. Tarihsel Eleştiri

Tarihsel eleştiri, bir eseri yazıldığı dönemin tarihsel koşulları, olayları ve kültürel ortamı çerçevesinde değerlendiren yaklaşımdır. Bu eleştiri türünde eserin anlaşılabilmesi için dönemin siyasi, ekonomik ve kültürel yapısının bilinmesi gerektiği kabul edilir. Eserin hangi tarihsel bağlamda, hangi koşullar altında yazıldığı, dönemin edebi anlayışıyla olan ilişkisi incelenir.

Tarihsel eleştiri, özellikle 19. yüzyılda Fransız eleştirmen Hippolyte Taine tarafından sistematik hale getirilmiştir. Taine, bir eseri anlamak için üç temel unsurun incelenmesi gerektiğini savunmuştur: ırk (millet karakteri), ortam (toplumsal ve coğrafi çevre) ve dönem (tarihsel an).

6. Psikanalitik Eleştiri

Psikanalitik eleştiri, Sigmund Freud'un psikanaliz kuramından hareketle gelişmiş bir eleştiri yaklaşımıdır. Bu türde eser, yazarın bilinçaltı dünyasının bir yansıması olarak ele alınır. Karakterlerin davranışları, eserdeki semboller ve temalar psikanalitik kavramlarla (bilinçaltı, bastırma, libido, Oedipus kompleksi vb.) açıklanmaya çalışılır.

Psikanalitik eleştiri, edebiyat eserlerine farklı bir perspektif kazandırmış olsa da bazı çevrelerce aşırı indirgemeci bulunmuştur. Her eseri yazarın bilinçaltı dürtüleriyle açıklamaya çalışmak, sanatsal yaratıcılığın karmaşıklığını göz ardı edebilir.

7. Feminist Eleştiri

Feminist eleştiri, edebiyat eserlerini toplumsal cinsiyet rolleri, kadın-erkek ilişkileri ve ataerkil yapılar açısından inceleyen bir eleştiri yaklaşımıdır. Bu türde kadın karakterlerin nasıl temsil edildiği, kadın yazarların edebiyat tarihindeki yeri, edebi kanonda cinsiyet eşitsizliği gibi konular ele alınır.

Feminist eleştiri, 20. yüzyılın ikinci yarısında kadın hakları hareketinin yükselişiyle birlikte önemli bir eleştiri akımı haline gelmiştir. Simone de Beauvoir, Virginia Woolf ve Elaine Showalter bu alanın öncü isimleridir.

Eleştiri Yazısının Yapısı

Bir eleştiri yazısı genellikle belirli bir yapısal düzen içinde kaleme alınır. Bu yapı, eleştirinin anlaşılır ve ikna edici olmasını sağlar.

Giriş Bölümü: Eleştiri yazısının giriş bölümünde incelenecek eser tanıtılır. Eserin adı, yazarı, türü, yayın bilgileri gibi temel bilgiler verilir. Ayrıca eleştirmenin esere genel bakışı ve yazının ana tezi bu bölümde ortaya konur.

Gelişme Bölümü: Eleştirinin en kapsamlı bölümüdür. Burada eser farklı yönlerden (dil, üslup, yapı, tema, karakterler, toplumsal bağlam vb.) ayrıntılı biçimde incelenir. Eleştirmen iddialarını eserden alıntılarla ve örneklerle destekler. Karşılaştırmalar yapılabilir, başka eserlerle ilişkilendirmeler kurulabilir.

Sonuç Bölümü: Eleştirmenin esere ilişkin genel yargısını sunduğu bölümdür. Eserin edebiyat dünyasındaki yeri, başarılı ve başarısız yönleri hakkında bir değerlendirme yapılır. Okuyucuya eseri okuyup okumaması konusunda dolaylı ya da doğrudan bir tavsiye verilebilir.

İyi Bir Eleştirinin Nitelikleri

İyi bir eleştiri yazısının taşıması gereken nitelikler şunlardır:

• Bilgi birikimi: Eleştirmen, değerlendirdiği alana ilişkin yeterli bilgi birikimine sahip olmalıdır. Edebiyat tarihini, edebi akımları ve kuramları bilmelidir.
• Tutarlılık: Eleştiride öne sürülen düşünceler birbiriyle tutarlı olmalı, çelişkili yargılardan kaçınılmalıdır.
• Gerekçelendirme: Her yargı, eserden somut örneklerle ve mantıksal gerekçelerle desteklenmelidir. Temelsiz iddialar eleştirinin inandırıcılığını zayıflatır.
• Denge: Eserin hem olumlu hem olumsuz yönleri ele alınmalı, tek taraflı bir yaklaşımdan kaçınılmalıdır.
• Saygılı ve yapıcı üslup: Eleştiri, sanatçıya ve esere saygılı bir dille yazılmalıdır. Aşağılayıcı, kırıcı ya da hakaret içeren ifadelerden kaçınılmalıdır.
• Açık ve anlaşılır dil: Eleştiri, geniş bir okuyucu kitlesinin anlayabileceği açık ve sade bir dille yazılmalıdır.

Eleştiri ile Diğer Yazı Türleri Arasındaki Farklar

Eleştiri türünü diğer düşünce yazılarından ayırt edebilmek, 9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Eleştiri Türü konusunu tam olarak kavramak için gereklidir.

Eleştiri – Deneme Farkı: Deneme, yazarın herhangi bir konu hakkında kişisel düşüncelerini samimi bir üslupla anlattığı yazı türüdür. Eleştiri ise bir sanat eserini değerlendirmeyi amaçlar. Denemede kanıtlama zorunluluğu yokken, eleştiride iddialar örneklerle desteklenmelidir. Denemede konu sınırsızken, eleştiride konu bir sanat eseri ya da edebi olgudur.

Eleştiri – Makale Farkı: Makale, bir konuyu bilimsel veriler ve kanıtlarla ele alan yazı türüdür. Eleştiri ise bir sanat eserini değerlendirmeyi amaçlar. Makale tamamen nesnel olmayı hedeflerken, eleştiride öznel değerlendirmeler de yer alabilir. Her iki türde de kanıtlama ve gerekçelendirme önemlidir, ancak eleştiri estetik yargılar da içerir.

Eleştiri – Röportaj Farkı: Röportaj, bir konuda uzman ya da ilgili kişilerle yapılan soru-cevap biçimindeki yazılardır. Eleştiri ise doğrudan eserin kendisini değerlendiren bir metindir. Röportajda bilgi kaynağı görüşülen kişiyken, eleştiride kaynak eserin kendisi ve eleştirmenin birikimidir.

Eleştiri – Tanıtma (Kitap Tanıtımı) Farkı: Tanıtma yazıları, bir eseri okuyucuya kısaca tanıtmayı hedefler ve genellikle eserin içeriği hakkında genel bilgi verir. Eleştiri ise tanıtmanın çok ötesinde, eseri derinlemesine analiz eder ve değerlendirme yapar. Tanıtma yazıları daha yüzeysel ve bilgilendirici nitelikteyken, eleştiri analitik ve yargılayıcıdır.

Eleştirinin Edebiyattaki Önemi

Eleştiri, edebiyatın gelişiminde kritik bir rol oynar. Eleştirmenler, okuyucu ile eser arasında köprü kurarak eserlerin daha iyi anlaşılmasını sağlarlar. Eleştiri sayesinde okuyucular, bir eserin hangi yönleriyle değerli olduğunu, hangi edebi geleneğe bağlı olduğunu ve hangi mesajları taşıdığını kavrayabilirler.

Eleştiri aynı zamanda yazarlar için de önemli bir geri bildirim mekanizmasıdır. Yapıcı eleştiriler, yazarların güçlü ve zayıf yönlerini görmelerine yardımcı olur. Edebiyat tarihine baktığımızda, birçok büyük yazarın eleştirmenlerden aldığı geri bildirimlerle eserlerini geliştirdiğini görebiliriz.

Bunun yanında eleştiri, bir toplumun sanatsal standartlarının yükselmesine katkıda bulunur. Nitelikli eleştiri geleneği olan toplumlarda edebiyat, daha canlı ve dinamik bir yapıya kavuşur. Eleştirmenler, yeni edebi akımların tanınmasına, genç yazarların keşfedilmesine ve edebiyat kamuoyunun oluşmasına önemli katkılar sağlarlar.

Eleştiri Türüne Örnek Metin İncelemesi

Aşağıda bir eleştiri yazısının nasıl yapılandırıldığını gösteren kısa bir örnek incelenmiştir. Bu örnek, eleştirinin temel unsurlarını somutlaştırmayı amaçlamaktadır.

Örnek Eleştiri Parçası: "Yazarın bu romanında en dikkat çekici unsur, dilin ustalıkla kullanılmasıdır. Kısa, yalın cümleler tercih eden yazar, okuyucuyu gereksiz betimlemelerle yormadan olayların akışına dahil etmeyi başarıyor. Karakterler canlı ve inandırıcı biçimde kurgulanmış; özellikle ana karakterin iç çatışması romanın en güçlü yönünü oluşturuyor. Ancak romanın son bölümünde olay örgüsündeki hızlı çözüm, önceki bölümlerde oluşturulan gerilimle orantılı değil. Bu durum, okurun tatmin duygusunu bir ölçüde zedeliyor. Yine de roman, bütünsel olarak değerlendirildiğinde yazarın edebi yetkinliğini ortaya koyan başarılı bir çalışma olarak nitelendirilebilir."

Bu kısa parçada eleştirinin temel özelliklerini gözlemleyebiliriz: Eserin güçlü yönleri (dil kullanımı, karakter kurgusu) ve zayıf yönleri (olay örgüsündeki hızlı çözüm) dengeli biçimde ele alınmış, somut gerekçeler sunulmuş ve genel bir yargıya varılmıştır.

Türk Edebiyatında Önemli Eleştirmenler

Türk edebiyatında eleştiri geleneğine önemli katkılar sunan isimleri bilmek, konuyu daha iyi kavramak açısından faydalıdır.

• Namık Kemal: Tanzimat döneminde eleştiri türünün öncülerinden biridir. Tiyatro ve edebiyat eleştirileri yazmıştır. "Tahrib-i Harabat" adlı eseri, Ziya Paşa'nın "Harabat" adlı antolojisine yönelik kapsamlı bir eleştiri örneğidir.
• Nurullah Ataç: İzlenimci eleştirinin Türk edebiyatındaki en önemli temsilcisidir. Eleştiriyi bir sanat olarak görmüş ve kendi beğenisini ölçüt olarak benimsemiştir. "Günlerin Getirdiği", "Karalama Defteri" gibi eserleri vardır.
• Mehmet Kaplan: Akademik eleştiri geleneğinin önemli isimlerinden biridir. "Şiir Tahlilleri" ve "Hikâye Tahlilleri" adlı eserleri, Türk edebiyatında metin çözümlemesinin temel kaynakları arasında yer alır.
• Berna Moran: Batılı eleştiri kuramlarını Türk edebiyatına uygulamasıyla tanınır. "Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış" adlı üç ciltlik eseri, Türk romanının değerlendirilmesinde başvuru kaynağıdır.
• Fethi Naci: Toplumcu eleştiri anlayışını benimsemiş, Türk romanı üzerine kapsamlı eleştiriler yazmıştır. "Yüz Yılın 100 Türk Romanı" önemli eserleri arasındadır.
• Cemil Meriç: Edebiyat, düşünce ve kültür eleştirileriyle tanınır. "Bu Ülke", "Mağaradakiler" gibi eserleri geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır.

Eleştiri Türüne İlişkin Kavramlar Sözlüğü

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Eleştiri Türü konusunu çalışırken karşınıza çıkabilecek bazı temel kavramları bilmeniz yararlı olacaktır.

• Eleştirmen (Münekkit): Eleştiri yazıları yazan, eserleri değerlendiren kişi.
• Tenkit: Eleştirinin Osmanlıca karşılığı.
• Tezkire: Divan edebiyatında şairlerin hayatlarını ve eserlerini anlatan biyografik eserler; eleştirinin ilkel biçimi sayılabilir.
• Poetika: Şiir ve edebiyat sanatının kurallarını, ilkelerini inceleyen bilim dalı ve bu alandaki eserler.
• Edebiyat Kuramı: Edebiyatın ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve nasıl değerlendirilmesi gerektiğini inceleyen alan.
• Edebi Kanon: Bir edebiyat geleneğinde en değerli kabul edilen eserlerin listesi.
• Metin Tahlili: Bir edebiyat eserinin yapısını, dilini, anlamını ve estetik özelliklerini detaylı biçimde inceleme.

Sonuç

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Eleştiri Türü konusu, edebiyatın düşünce boyutunu kavramak açısından son derece önemlidir. Eleştiri, bir sanat eserini çok yönlü olarak değerlendirmeye yarayan, hem okuyucuya hem de yazara yol gösteren bir yazı türüdür. Öznel (izlenimci) ve nesnel (bilimsel) olmak üzere iki temel yaklaşıma sahip olan eleştiri, toplumcu, yapısalcı, tarihsel, psikanalitik ve feminist eleştiri gibi alt türlerle zengin bir alan oluşturur. Türk edebiyatında Tanzimat döneminden günümüze gelişen eleştiri geleneği, Namık Kemal'den Nurullah Ataç'a, Mehmet Kaplan'dan Berna Moran'a kadar birçok değerli ismin katkılarıyla şekillenmiştir. Bu konuyu iyi kavramak, hem edebiyat derslerinde başarılı olmanızı hem de okuduğunuz eserlere eleştirel bir gözle bakabilmenizi sağlayacaktır.